GünAzTv: Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov son günlər Ankaraya rəsmi səfər edib və bu ölkənin ən yüksək səviyyəli dövlət rəsmiləri ilə görüşüb. Türkiyənin xarici işlər naziri Əhməd Davudoğlu bildirib ki, onun ölkəsinin Qars müqaviləsinə sədaqətinə şübhə ola bilməz. Qars müqaviləsi barədə sualın cavabında Davudoğlu deyib ki, müqavilənin hüquqi qüvvəsilə bağlı heç bir şübhə yoxdur: "Türkiyə Naxçıvanın statusunun təminatçısıdır- bu məlumdur. Bu, beynəlxalq hüququn tələbi və Türkiyənin vəzifəsidir. Naxçıvanın təhlükəsizliyi və rifahı bizim təhlükəsizliyimiz və rifahımızdır". Türkiyə Silahlı Qüvvəllərinin baş qərargah rəisi İlkər Başbuğla görüş barədə isə heç bir açıqlama verilmir. Ancaq Türkiyə XİN-in səfərlə bağlı yaydığı rəsmi məlumatda muxtar respublikanın Ermənistandan qaynaqlanan təhdidlərlə üz-üzə qaldığı xüsusi qeyd olunur: "Bu təhdidlərin aradan qaldırılmasında Azərbaycan və Naxçıvanla hərbi əməkdaşlığımız münasibətlərimizin bir ünsürüdür". Rəsmi açıqlamadan belə qənatə gəlmək mümkünüdür ki, Naxçıvan Muxtar Respublikasına qarşı Ermənistandan hansısa irimiqyaslı hərbi təcavüz xarakterli təxribatın gözlənilməsi barədə Azərbaycandan məlumat olub. Bu məlumat Türkiyəyə çatıdırılıb və lazım gələrsə, Qars müqaviləsinin şərtlərinə müvafiq olaraq, Naxçıvanın müdafiəsinin təşkili məsələsi müzakirə edilib. Öz növbəsində Türkiyə də Azərbaycan tərəfinə müsbət cavab verməklə yanaşı, Ermənistana Naxçıvanın təhlükəsizliyinin təminatçısı olduğunu ən yüksək səviyyədə xatırladıb və Qars müqaviləsinin qüvvədən düşmədiyini diqqətə çatdırıb. Bir daha vurğulayırıq ki, qeyd edilənlər Türkiyə XİN-in yaydığı məlumata istinadən hasil olunan ehtimal xarakterli qənaətdir. Amma Vasif Talıbovun səfəri zamanı Qars müqaviləsinin bəndlərinin uzun müddətdən sonra yenidən müzakirə predmeti olması, Naxçıvanın təhlükə ilə üzləşməsinə dair rəsmi səviyyədə bəyanat verilməsi, hərbi dairələrlə aparılan danışıqlar təsadüf deyil və bunun pərdəarxası məqamları çox keçmədən üzə çıxacaq. Türkiyə Naxçıvan MR-in təhlükəsizliyinin təminatı istiqamətində yaxın vaxtlarda müəyyən addımlar da ata bilər. "Şərq-Qərb" Siyasi və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Ərəstun Oruclunun verdiyi məlumata görə, Ermənistan-Türkiyə müharibəsi 1920-ci ildə Ermənistanın məğlubiyyətilə nəticələndi. Nəticədə əvvəlcə Alekasandropol, sonra isə Qars müqaviləsində Ermənistan özünün Türkiyəyə qarşı iddialarından geri çəkildi. Amma Qars müqaviləsini imzalayan tərəflərin hər birinin sonradan bu sənədə öz yanaşması oldu. Rusiya bildirdi ki, guya əlavə protokollar imzalanıb və müqavilənin müddəti 25 ildən sonra bitməlidir. 1945-ci ildə Molotov Türkiyəyə qarşı ərazi iddiaları ilə çıxış etmişdi. Ermənistan da çalışır ki, Qars müqaviləsinin şərtlərini ümumiyyətlə, tanımasın: "Hər halda Türkiyənin son vaxtlar Qars müqaviləsini Ermənistana xatırlatması göstərir ki, çox müddətsiz imzalanıb və tərəflər arasında ərazi məsələsi bitmiş məsələ kimi həll olunub. Ermənistan bu müqavilənin şərtlərini pozmaq üçün bir qədər uzaqdan başladı. Əvvəlcə, Avropa Şurası Parlament Assambleyasında Naxçıvanda erməni abidələrilə bağlı qətnamənin qəbuluna nail oldu. Bu o demək idi ki, Ermənistan Naxçıvana olan iddialarını reallaşdırmağa başlayıb və ən azı orada erməni abidələrinin olduğunu nümayiş etdirir. Ona görə də Türkiyə məcbur oldu həmin dövrdən başlayaraq Qars müqaviləsinin şərtlərini xatırlatmağa. Qars müqaviləsinin 5-ci bəndi Naxçıvanla bağlı Türkiyəyə geniş səlahiyyətlər verir, o cümlədən Naxçıvanın statusunun hərbi yolla müdafiə olunmasını özündə ehtiva edir. Türkiyə də bunu xatırladır ki, Naxçıvana qarşı təhdidlər var". Politoloq hesab edir ki, regionda ciddi müharibə təhlükəsi mövcuddur. Bu təhlükə Ermənistanın Naxçıvana qarşı təcavüzünü də özündə ehtiva edir. Ərəstun Oruclunun sözlərinə görə, anklav vəziyyətində olan Naxçıvana Ermənistan hücum edə bilər. Türkiyə də bu təhlükəni görür və Qars müqaviləsinin şərtlərini Ermənistanın yadına salır. Yəni Ermənistan Naxçıvana qarşı iddialarını gerçəkləşdirmək fikrinə düşsə, Türkiyənin hərbi gücü ilə üz-üzə qalmalı olacaq. Təbii ki, indi blokada və iqtisadi böhran vəziyyətində olan Ermənistanın təkbaşına Azərbaycana ikinci cəbhə açması o qədər asan deyil. Ermənistan yalnız Rusiyanın dəstəyi ilə belə bir hərəkət edə bilər. Azərbaycanın Ermənistanla hərbi qarşıdurmaya getməsi isə Rusiyaya regiona əsgəri müdaxilə üçün imkan yaradar. Ərəstun Oruclunun qənaətincə, beynəlxalq hüquqa istinad edilməli olsa, Qars müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq, Rusiya Ermənistanı deyil, Naxçıvanı müdafiə etməlidir. Çünki Qars müqaviləsi Türkiyə ilə Rusiya arasında deyil, Zaqafqaziya-RSFSR arasında imzalanıb. Ancaq bu gün Rusiya heç bir beynəlxalq hüquq normalarına məhəl qoymur. Türkiyə də bu təhlükəni görür və Naxçıvana qarşı hər hansı bir hərbi təcavüz cəhdi olacağı təqdirdə adekvat addım atacağını nümayiş etdirir". xalqcebhesi