Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti cid­di se­çim qar­şı­sın­da­dır Er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­n şərt­lə­ri qə­bul edil­məz­sə, Er­mə­nis­tan­da kü­çə toq­quş­ma­la­rı­nın növ­bə­ti mər­hə­lə­si baş­la­ya bi­lər Er­mə­nis­tan­da və­ziy­yət qey­ri-mü­əy­yən ola­raq qal­maq­da­dır. Be­lə ki, bu düş­mən döv­lət­də cə­rə­yan edən öl­kə­da­xi­li si­ya­si pro­ses­lə­rin han­sı is­ti­qa­mət­lə­rə yö­nə­lə bi­lə­cə­yi hə­lə­lik mü­əm­ma­lı xa­rak­ter da­şı­yır. Ona gö­rə də, hə­min pro­ses­lə­rin han­sı nə­ti­cə­lər ve­rə bi­lə­cə­yi də hə­lə­lik mə­lum de­yil. Hər hal­da, Er­mə­nis­tan­da ha­ki­miy­yət uğ­run­da mü­ba­ri­zə­nin son nə­ti­cə­lə­ri­nin bir­mə­na­lı şə­kil­də ay­dın­laş­ma­sı ba­rə­də hər han­sı cid­di mü­la­hi­zə­lə­rin irə­li sü­rül­mə­si bir qə­dər çə­tin­dir. Bu ba­xım­dan, Er­mə­nis­tan­da öl­kə­da­xi­li si­tua­si­ya­nın hər an nə­za­rət­dən çı­xa bi­lə­cə­yi qə­tiy­yən is­tis­na olun­mur. Onu da qeyd et­mək la­zım­dır ki, Er­mə­nis­tan­da ya­ran­mış si­tua­si­ya­nın qey­ri-mü­əy­yən xa­rak­ter da­şı­ma­sı da­ha çox er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin tut­du­ğu is­rar­lı möv­qe ilə bir­ba­şa bağ­lı­dır. Be­lə ki, son pre­zi­dent seç­ki­lə­rin­dən ki­fa­yət qə­dər vaxt öt­mə­si­nə bax­ma­ya­raq, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti onun ye­kun nə­ti­cə­lə­riy­lə ba­rış­maq is­tə­mir. Ək­si­nə, bü­tün müm­kün va­si­tə­lər­lə hə­min nə­ti­cə­lə­ri özü­nə uy­ğun şə­kil­də də­yiş­mə­yə can atır. Son vaxt­lar­sa, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin ye­ni­dən fə­al­laş­ma­ğa cəhd gös­tər­di­yi açıq-aş­kar mü­şa­hi­də edil­mək­də­dir. Bu ba­xım­dan, Er­mə­nis­tan­da öl­kə­da­xi­li və­ziy­yə­tin ya­xın vaxt­lar­da növ­bə­ti də­fə gər­gin­lə­şə bi­lə­cə­yi ta­ma­mi­lə inan­dı­rı­cı gö­rü­nür. Düz­dür, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin si­ya­si mü­ba­ri­zə im­kan­la­rı ha­zır­da əv­vəl­ki ki­mi qə­na­ət­bəxş xa­rak­ter da­şı­mır. Be­lə ki, bir tə­rəf­dən, Qa­ra­bağ kla­nı­nın təm­sil­çi­lə­rin­dən for­ma­laş­dı­rıl­mış Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti ötən müd­dət ər­zin­də öz si­ya­si möv­qe­lə­ri­ni nis­bə­tən möh­kəm­lən­dir­mə­yə im­kan ta­pıb. Hər hal­da, ha­zır­da, Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin öl­kə­yə nə­za­rə­ti öz əlin­də cəm­ləş­dir­mə­yə na­il ol­du­ğu açıq-aş­kar se­zil­mək­də­dir. Di­gər tə­rəf­dən­sə, Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti öz da­yaq­la­rı­nı möh­kəm­lən­di­rər­kən, bu­na pa­ra­lel ola­raq, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin möv­qe­lə­ri­nə sar­sı­dı­cı zər­bə­lər en­dir­mək im­kan­la­rı­nı da bo­şa ver­mə­yib. Be­lə ki, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin əsas funk­sio­ner­lə­ri­nin ək­sə­riy­yə­ti həbs edi­lib. Bu isə er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin si­ya­si dü­şər­gə­sin­də ida­rə­çi­lik funk­si­ya­la­rı­nın cid­di şə­kil­də zə­if­lə­mə­si­nə mün­bit şə­ra­it ya­ra­dıb. Ona gö­rə də, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin fəa­liy­yə­tin­də mü­əy­yən çə­tin­lik­lə­rin or­ta­ya çıx­ma­sı qə­tiy­yən tə­əc­cüb­lü de­yil. An­caq bu­na bax­ma­ya­raq, mü­xa­li­fət dü­şər­gə­si Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin ilk sar­sı­dı­cı zər­bə dal­ğa­sı­nı dəf et­mə­yə cəhd gös­tə­rir. Və ha­zır­da bu dü­şər­gə­nin ye­ni­dən to­par­lan­ma mər­hə­lə­si­nə qə­dəm qoy­du­ğu da mü­şa­hi­də edi­lir. Yə­ni, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin baş­lat­dı­ğı və hə­lə də da­vam et­dir­di­yi son rep­res­si­ya dal­ğa­sı­nın sar­sı­dı­cı nə­ti­cə­lə­ri­ni zə­rər­siz­ləş­dir­mə­yə ça­lı­şır. Xü­su­si­lə də, bu dü­şər­gə­nin ve­ri­lən it­ki­lə­rin ye­ri­ni ye­ni­dən dol­dur­ma­ğa can at­dı­ğı nə­zə­rə çar­pır. Hə­lə­lik ya­ran­mış prob­le­min tam ara­dan qal­dı­rıl­ma­sı müm­kün ol­ma­sa da, hər hal­da, bu is­ti­qa­mət­də mü­əy­yən irə­li­lə­yiş­lə­rə na­il olun­du­ğu se­zi­lir. Ma­raq­lı­dır ki, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin son vaxt­lar ye­ni­dən fə­al­laş­ma mər­hə­lə­si­nə qə­dəm qoy­ma­sın­da bu dü­şər­gə­nin əsas li­de­ri olan keç­miş pre­zi­dent Le­von Ter-Pet­ros­ya­nın növ­bə­ti də­fə mü­ba­ri­zə mey­da­nı­na qa­yıt­ma­sı­nın xü­su­si tə­si­ri ol­ma­mış de­yil. Ən azın­dan ona gö­rə ki, L.Ter-Pet­ros­ya­nın ev şə­rai­tin­də fəa­liy­yət for­ma­sı­na keç­mə­sin­dən son­ra öz əsas li­de­riy­lə tə­mas­la­rı zə­if­lə­yən bu dü­şər­gə­də mü­əy­yən çaş­qın­lı­ğın hökm sür­dü­yü se­zi­lir­di. Be­lə ki, bu və­ziy­yə­tin er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin tə­rəf­dar­la­rı ara­sın­da mü­əy­yən qə­dər ruh düş­kün­lü­yü ya­rat­ma­ğa baş­la­dı­ğı da açıq-aş­kar nə­zə­rə çar­pır­dı. Hət­ta bə­zən L.Ter-Pet­ros­ya­nın er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­ni baş­sız bu­ra­xa­raq, ye­ni­dən öz əv­vəl­ki "sus­qun­luq tak­ti­ka­sı"nı bər­pa et­mə­yə üs­tün­lük ver­mə­si ba­rə­də mü­la­hi­zə­lər də or­ta­ya çıx­ma­ğa baş­la­mış­dı. Xü­su­si­lə də, L.Ter-Pet­ros­ya­nın öz ai­lə üzv­lə­ri­ni Fran­sa­ya apar­ma­sı onun si­ya­sət­dən çə­kil­mə­yə ha­zır­laş­ma­sı ba­rə­də eh­ti­mal­la­ra yol aç­mış­dı. An­caq keç­miş pre­zi­den­tin ye­ni­dən mü­ba­ri­zə mey­dan­la­rı­na dön­mə­si bu id­dia­la­rın ək­sər his­sə­si­ni ar­tıq ar­xa pla­na ke­çi­rib. Onun er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin küt­lə­vi eti­raz ak­si­ya­la­rın­da ye­ni­dən gö­rün­mə­yə baş­la­ma­sı isə, bu dü­şər­gə­nin mü­ba­ri­zə əz­mi­ni növ­bə­ti də­fə bər­pa et­mə­yə baş­la­yıb. Nə­ti­cə­də in­di bu dü­şər­gə Sar­kiy­san ha­ki­miy­yə­tiy­lə şərt­lər­lə da­nış­maq­dan çə­kin­mə­di­yi­ni sez­di­rir. Ma­raq­lı­dır ki, Ter-Pet­ros­yan tə­rəf­dar­la­rı­nı si­ya­si mü­ba­ri­zə mey­da­nın­da ha­zır­da əsa­sən, iki is­ti­qa­mət üz­rə fəa­liy­yət gös­tər­mə­yə üs­tün­lük ve­rir­lər. Bi­rin­ci is­ti­qa­mət ki­mi, Er­mə­nis­tan cə­miy­yə­ti­nin Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nə qar­şı mü­qa­vi­mət im­kan­la­rı­nın ar­tı­rıl­ma­sı­na cəhd gös­tə­ri­lir. Bu­nun­la da, ha­ki­miy­yə­tin sərt təz­yiq­lər­lə üz­ləş­di­ril­mə­si­nə ça­lı­şı­lır. Və bu is­ti­qa­mət üz­rə mü­xa­li­fət dü­şər­gə­si­nin mü­əy­yən uğur­lar qa­zan­ma­ğa baş­la­dı­ğı se­zi­lir. Be­lə ki, in­di bu dü­şər­gə Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nə qar­şı şərt­lə­rin di­liy­lə da­nış­maq im­kan­la­rı­nı bər­pa et­miş ki­mi gö­rü­nür. Hət­ta et­mə­ni mü­xa­li­fə­ti Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin hə­min şərt­lə­ri ye­ri­nə ye­tir­mə­yə­cə­yi təq­dir­də da­ha sərt mü­ba­ri­zə me­tod­la­rı­na əl ata bi­lə­cə­yi ilə hə­də­lə­mək­dən be­lə, çə­kin­mir. Bu isə, o de­mək­dir ki, Er­mə­nis­tan­da ha­ki­miy­yət uğ­run­da si­ya­si mü­ba­ri­zə hə­lə tam ye­kun­laş­ma­yıb və bu sa­va­şın ya­xın vaxt­lar­da da­ha gər­gin mər­hə­lə­yə qə­dəm qoy­ma eh­ti­ma­lı ki­fa­yət qə­dər inan­dı­rı­cı­dır. Er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­n ikin­ci fəa­liy­yət is­ti­qa­mə­ti­nə gəl­dik­də­sə, bu sa­hə üz­rə bey­nəl­xalq qu­rum­la­rın hə­də­fə alın­dı­ğı nə­zə­rə çar­pır. Be­lə ki, Ter-Pet­ros­yan və onun tə­rəf­dar­la­rı Er­mə­nis­tan­da ya­ran­mış si­tua­si­ya­ya gö­rə ABŞ və Qər­bi qı­na­ma­ğa xü­su­si hə­vəs gös­tə­rir­lər. On­la­rın fik­rin­cə, Er­mə­nis­tan­da son pre­zi­dent seç­ki­lə­ri­nin ha­kim kla­nın xey­ri­nə sax­ta­laş­dı­rıl­ma­sı­nın əsas mə­su­liy­yə­ti ABŞ və Qər­bin üzə­ri­nə dü­şür. Ən azın­dan ona gö­rə ki, məhz ABŞ və Qər­bin iki­li stan­dar­la­rı ha­kim kla­nı pre­zi­dent seç­ki­lə­ri­nin nə­ti­cə­lə­ri­ni sax­ta­laş­dır­ma­ğa cə­sa­rət­lən­dir­di. Ona gö­rə də, bey­nəl­xalq qu­rum­la­rın Er­mə­nis­tan­da baş ve­rən­lə­rə gö­rə mə­su­liy­yət­dən ya­yın­ma­ğa ça­lış­ma­la­rı yol­ve­ril­məz­dir. Tə­bii ki, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­n bü­tün bu dav­ra­nış­la­rı məq­səd­yön­lü xa­rak­ter da­şı­yır. Be­lə ki, bu dü­şər­gə bey­nəl­xalq qu­rum­la­rı fakt qar­şı­sın­da qoy­ma­ğa ça­lı­şır. Bö­yük eh­ti­mal­la Ter-Pet­ros­yan və onun tə­rəf­dar­la­rı be­lə it­ti­ham­lar­la ABŞ və Qər­bi Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nə qar­şı da­ha sərt möv­qe tut­ma­ğa sövq edə bi­lə­cək­lə­ri­nə ümid bəs­lə­yir­lər. Hər hal­da, er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti­nin be­lə sü­rək­li it­ti­ham­la­rı qar­şı­sın­da ABŞ və Qər­bin Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nə mü­na­si­bət­də mü­əy­yən mə­sa­fə sax­la­maq məc­bu­riy­yə­tin­də qa­la bi­lə­cə­yi qə­tiy­yən is­tis­na de­yil. Gö­rün­dü­yü ki­mi, Er­mə­nis­tan­da ha­ki­miy­yət uğ­run­da si­ya­si mü­ba­ri­zə az qa­la ye­ni­dən baş­lan­maq üz­rə­dir. Hət­ta ya­xın vaxt­lar­da bu düş­mən öl­kə­də küt­lə­vi eti­raz ak­si­ya­la­rı­nın da­ha sərt dal­ğa­sı­nın re­al­lı­ğa çev­ri­lə bi­lə­cə­yi ta­ma­mi­lə inan­dı­rı­cı gö­rü­nür. Ən azın­dan ona gö­rə ki, Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­ni açıq-aş­kar hə­də­lə­mək­dən çə­kin­mə­yən er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti be­lə bir dal­ğa­nı baş­lat­ma­ğa ha­zır­laş­dı­ğı­nı da qə­tiy­yən giz­lət­mir. Və Ter-Pet­ros­yan tə­rəf­dar­la­rı­nın ha­ki­miy­yə­tə yö­nə­lik son ul­ti­ma­tu­mu hə­min ha­zır­lıq­la­rın cid­di­li­yin­dən xə­bər ver­mək­də­dir. Çün­ki er­mə­ni mü­xa­li­fə­ti həbs­də olan si­ya­si məh­bus­la­rın bu­ra­xıl­ma­sı üçün ha­kim kla­na kon­kret vaxt ve­rib. Hə­min vax­tın bi­ti­min­də si­ya­si məh­bus­lar azad­lı­ğa çıx­maz­sa, on­da, fa­si­lə­siz eti­raz ak­si­ya­la­rı­na start ve­ri­lə­cə­yi vur­ğu­la­nır. Tə­ləb­lər ye­ri­nə ye­ti­ri­lə­cə­yi təq­dir­də­sə, keç­miş pre­zi­dent L.Ter-Pet­ros­yan möv­cud si­tua­si­ya­nı do­ğu­ran prob­lem­lə­ri ni­zam­la­maq üçün ha­ki­miy­yə­tin dia­loq ça­ğı­rı­şı­na müs­bət ca­vab ve­rə bi­lə­cə­yi­nə ey­ham vu­rub. Bü­tün bun­la­rı nə­zə­rə al­dıq­da, Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin iki se­çim qar­şı­sın­da ol­du­ğu­nu dü­şün­mək olar. İn­di ha­kim klan ya şərt­lə­ri ye­ri­nə ye­ti­rib sa­bit­li­yə apa­ra bi­lə­cək dia­lo­qa mün­bit şə­ra­it ya­rat­ma­lı­dır. Ya da ki, bun­dan im­ti­na edə­rək öl­kə­ni göz­lə­yən növ­bə­ti si­ya­si gər­gin­li­yin qar­şı­sın­da du­ruş gə­tir­mək üçün ha­zır­lı­ğa baş­la­ma­lı­dır. Sar­kis­yan ha­ki­miy­yə­ti­nin bu iki va­ri­ant­dan han­sı­na üs­tün­lük ve­rə­cə­yi­ni də­qiq­ləş­dir­mək üçün yə­qin ki, o qə­dər də çox göz­lə­mək la­zım gəl­mə­yə­cək. El­çin XA­LİD­BƏY­Lİ sherg