Rusiya daim neytral mövqedə dayanmalıdır Aydın Ağayev: "Ermənistan Azərbaycanı aqressiv mövqe nümayiş etdirən tərəf kimi göstərməyə çalışır" ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona növbəti səfəri yekunlaşdı. Bakıda və İrəvanda görüşlər keçirən vasitəçilərin bu dəfəki səfəri də gözlənildiyi kmii nəticəsiz başa çatdı. Milli Məclis Aparatının analitik informasiya şöbəsinin müdiri Aydın Ağayev Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona səfərlərindən müsbət nəticə gözləməyin mənasız olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, həmsədrlər təmsil etdikləri ölkələrin maraqları çərçivəsində addım atırlar və onların dövlətlərinin maraqlarına zidd hərəkət edəcəkləri mümkünsüzdür. Aydın Ağayev Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ölkələrin diplomatlarının dəyişdirilməsi mümkünlüyünə də aydınlıq gətirib və bildirib ki, hər hansı bir diplomatın dəyişdirilməsi Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həllinə hər hansı bir müsbət təsir göstərməyəcək. Şöbə müdiri İran ətrafında baş verən proseslərə də toxunub və İrana qarşı tətbiq edilən sanksiyaların rəsmi Tehrana mümkün təsirlərindən danışıb. -Aydın müəllim, ATƏT-in Minsk Qrupu həmsədrlərinin regiona səfərinin nəticələrini necə dəyərləndirirsiniz? -Həmsədrlərin regiona səfərinə müsbət aspektdən o mənada baxmaq mümkündür ki, Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin Sankt-Peterburq görüşündən sonra problemin həlli istiqamətində danışıqların davam etdirilməsinin zəruriliyi vurğulandı və bu səbəbdən danışıqlar davam etdirilir. Ancaq Ermənistanın yeni rəhbərliyinin mövqelərində hələlik heç bir müsbət dəyişiklik müşahidə edilmir. Zahirən də olsa, Ermənistanın yeni rəhbərliyindən situasiyanı nəzərə alaraq maraqlı ideyalarla çıxış edib, konstruktiv mövqedə durub müzakirələrin davam etdirilməsini daha məzmunlu etmək mənasında nə isə gözləmək olardı. Ancaq hələlik bunun əlamətləri yoxdur, vəziyyət dəyişmir. Buna baxmayaraq təmaslar davam etdirilir, müzakirələr keçirilir. Yenə də Rusiyadan nə isə gözlənilir. çünki bu günlərdə Ermənistanın yeni seçilmiş prezidenti Serj Sərkisyan Rusiyada səfərdə oldu və iki ölkə prezidentinin keçirdiyi danışıqlar zamanı Dağlıq Qarabağ problemi ətrafında da fikir mübadiləsi aparıldı. Məlum olduğu kimi yaxın vaxtlarda Rusiya prezidenti Dmitri Medvedev Azərbaycana səfərə gələcək və yenidən bu mövzu aktuallaşacaq. Ancaq istəməzdim ki, əvvəlki illərdə eşitdiyimiz sözləri, yenidən ən yüksək səviyyələrdə eşidək. Neçə illərdir ki, yalnız bir fikir səslənir. Tərəflər hansı razılığa gəlsələr, biz də Rusiya olaraq onu müdafiə edərik. Təcrübə göstərir ki, bu heç nəyi dəyişməyən bir yanaşmadır. Digər tərəfdən beynəlxalq təhlilçilər Azərbaycan tərəfindən səslənən fikirlərə diqqət çəkirlər. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 90 illiyi ilə bağlı keçirilən hərbi paradda cənab prezident İlham Əliyevin Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı söylədiyi fikirlərə dünyanın nüfuzlu kütləvi informasiya vasitələri xüsusi diqqət yetirdilər və bu fikirlər xarici ölkə mətbuatında geniş şəkildə təhlil olundu. Bunu Ermənistan tərəfi də bilir və hesab edirəm ki, onlar bundan doğru, konstruktiv nəticə çıxarsalar, ümumən işin xeyrinə olardı. Ancaq hələlik Ermənistan rəhbərliyinin dilində pozitiv mənada hansısa müsbət fikirlər səsləndirilmir. Ancaq hər bir halda bu danışıqlar davam edir. -Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyanın müharibə hər an başlaya bilər bəyanatı sizcə işğalçı ölkənin süşh danışıqlarından imtina etməsi demək deyilmi? -Əslində Ermənistan özünü beynəlxalq aləmə sülh qaranquşu kimi göstərmək istəyir və Azərbaycanın müharibə variantına meyilli olduğu görüntüsü yaradır. Bu da beynəlxalq ictimaiyyət üçün hesablanmış bir addımdır. Çünki beynəlxalq ictimaiyyət də Ermənistan-Azərbaycan münaqnişəsinin danışıqlar yolu ilə həllini istəyir. Ermənistan bu mövqe ilə həm beynəlxalq aləmdə bir divident qazanmağa, həm də Azərbaycanı aqressiv mövqe nümayiş etdirən tərəf kimi göstərməyə çalışır. Ancaq bütün bunlar boş, mənasız bir şeydir. Artıq bütün dünya Azərbaycan və Ermənistanın hansı mövqedə və vəziyyətdə olduğunu gözəl bilir. Sadəcə bu situasiyaya uyğun olaraq səslənmiş bir fikirdir. Ermənistanın hərbi arsenalını Azərbaycanın hərbi qüvvəsi ilə qətiyyən müqayisə etmək olmaz. Azərbaycan hərbi sahədə Ermənistandan qat-qat üstündür. Çox təccüflər olsun ki, bu münaqişə artıq beynəlxalq xarakter alıb. Münaqişənin həlli istiqamətində hər hansı bir irəliləyişin olması artıq tərəflərin iradəsindən daha çox kənar dövlətlərin, bu proseslə maraqlı olan qüvvələrin məsələyə yanaşmasından daha çox asılıdır. Məsələyə bu kontekstdən yanaşsaq, Ermənistan prezidenti Serj Sərkisyanın səsləndirdiyi fikirlərin heç bir əhəmiyyəti yoxdur. -Bu günlərdə Rusiya Federasiyasında səfərdə olan Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan rusiyalı həmkarı ilə Cənubi Qafqazın inkişafı və Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində birgə səylərin davam etdirilməsi ilə bağlı sənəd imzaladı. Sizcə, işğalçıya dəstək verən bir ölkə ilə işğalçı dövlət Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində hansı birgə səylər göstərə bilərlər? -Rusiya heç zaman unutmamalıdır ki, o daima neytral mövqedə dayanmalıdır. Çünki, Rusiya Federasiya ATƏT-in Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ölkələrdən biridir. Çox təssüflər olsun ki, ötən müddət ərzində Kremlin ayrı-ayrı rəsmi şəxsləri tərəfindən problemin həlli ilə bağlı əsassız fikirlər eşitmişik. Bunun qarşılığında Azərbaycan xarici siyasəti Rusiya ilə təmaslarında bütün bunları nəzərə alır və Rukiya Federasiyasının diqqətinə çatdırır ki, mühüm əhəmiyyətə malik bir dövlət kimi Kremllə münasibətlərinə zərər yetirmək istəmir, iki ölkə arasında münasibətlərin müxtəlif sahələr üzrə inkişaf etdirilməsində maraqlıdır. Eyni zamanda Azərbaycan tərəfi Ermənistanın Rusiyanın vassalı olduğunu çox gözəl bilir və bunu söyləməkdən çəkinmir. Artıq Ermənistanın daxilində mövcud hakimiyyətə qarşı bir müqavimət formalaşır ki, bu da adı çəkilən ölkənin müəssisə və təşkilatları, eləcə də digər mühüm əhəmiyyət daşıyan obyektlərinin Rusiyanın mülkiyyətinə keçməsi ilə bağlıdır. Bir sözlə Rusiya artıq Ermnəistanı alır. Bu da öz növbəsində Ermənistanın daxilində istər-istəməz narazılıq yaradır. Rusiya ilə Ermənistanın Dağlıq Qarabağ probleminin həlli istiqamətində birgə səylərinə gəlincə, hesab edirəm ki, Rusiya Federasiya neytral mövqedə dayanarq həmsədr ölkəsi kimi mövcud olan öhdəliyə uyğun şəkildə hərəkət etməlidir. Azərbaycan tərəfi bu cür məsələləri daim diqqətdə saxlayır. -Aydın müəllim, bu günlərdə Azərbaycanın sorğusu əsasında ATƏT rəhbərliyi belə bir açıqlama ilə çıxış etdi ki, Minsk Qrupuna həmsədrlik edən ölkələrin diplomatlarını dəyişmək mümkündür. Sizcə, diplomatların dəyişdirilməsi problemin həlli istiqamətində hansısa müsbət dəyişikliyə səbəb olacaq? -ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlərini dəyişməklə heç nəyə nail olmaq mümkün deyil. Diplomatlar öz-özlüyündə heç nəyi dəyişmir, nəyisə həll etmir. Onların təmsil etdikləri dövlətlərin mövqelərindən bir addım belə kənara çıxmağa ixtiyarları yoxdur. Dövlətin mövqeyi necə olacaqsa, diplomatlar da həmin mövqeyə uyğun şəkildə hərəkət etməlidirlər. Ötən müddət ərzində hər üç ölkədən kifayətqədər həmsədr dəyişib, ancaq problemin həlli istiqamətində hansısa dəyişiklik varmığ Qətiyyən yoxdur. Vaxtı ilə hələ Stiven Mənn ATƏT-in Minsk Qrupundakı amerikalı həmsədr kmii təyin olunarkən, belə fikirlər səslənirdi ki, həmin şəxs enerji sahəsmndə diplomatiya ilə məşğul olan bir adamdır və onun həmsədr təyin olunmasından sonra müsbət bir şey gözləmək olar. Ancaq ehtimallar heç də özünü doğrultmadı. Çünki bütün bunlar hamısı sadəlövh fikirlərdir..Dövlətin mövqeyini kimliyindən asılı olmayaraq heç bir diplomat dəyişə bilməz. Sadəcə bu dəyişiklik ratasiya qaydasında baş verən bir prosesdir və hər bir dövlət kimi lazım biləcəksə, həmin şəxsin də həmsədr olmasını məsləhət görəcək. -İrana qarşı təzyiqləri artıran Birləşmiş Ştatlar və Avropa Birliyi rəsmi Tehranı nüvə proqramı ilə bağlı məsələdə geriyə addım atmağa sövq edəcəkmi? -İran məsələsi olduqca çətin, geniş sahəli bir problemdir. İran problemi elə bir problemdir ki, onun bu və ya digər şəkildə həllinin həm Yaxın Şərq, həm də Cənubi Qafqazdakı proseslərə təsiri olacaq. İran diplomatiyası indiyə qədər böyük bir müqavimətin qarşısında dura bilib. İrana qarşı tətbiq ediləcək sanksiyalara gəlincə, bu sanksiyalar müxtəlif mərhələlərdən ibarət ola bilər. İlkin mərhələdə nisbətən yumşaq formada sanksiyalar tətbiq edilir, bir qədər sonra sanksyalar daha da sərtləşdirilir. İran bütün bu prosesləri qabaqcadan izləyir və müəyyən tədbirlər görür. Ancaq məsələ ondadır ki, sanksiyalarla bu problemi həll etmək mümkün deyil. Əgər Tehrana qarşı sanksiyalar həddən artıq sərtləşsə və İran üçün ayrı-ayrı meydanlarda, yəni Rusiya və Çin istiqamətində işləmək də məhdudlaşdırılsa, o halda bu sanksiyalar İran tərəfi üçün olduqca ağır olacaq. -İrana qarşı hərbi əməliyyatların başlaması nə dərəcədə mümkündür və regionda yeni bir münaqişənin başlanması Cənubi Qafqaza hansı şəkildə təsir göstərəcək? -Ümumiyyətlə, İran məsələsi ilə bağlı bir-birinə zidd informasiyalar yayılmaqdadır. Bir tərəfdən yaxın vaxtlarda İsrailin əli ilə İrana qarşı hansısa tədbirlərin görüləcəyi bildirilir, digər tərəfdən problemin diplomatmik yolla həllinin mümkünlüyü barədə fikirlər səslənir. Hətta Birləşmiş Ştatlarla İran arasında müəyyən diplomatik əlaqələrin bərpa edilməsi barədə də müəyyən informasiyalar yayılır. Hesab edirəm ki, bütün bunlar hamısı məqsədli şəkildə dövriyyəyə buraxılan informasiyalardır və bütün bunlardan düzgün nəticə çıxarmaq lazımdır. Hər bir halda İran istiqamətində münasibətlərin kəskinləşməsinin Azərbaycan olaraq bizə heç bir xeyri yoxdur. Həmçinin Azərbaycan tərəfi olaraq biz buna maraqlı deyilik. Digər tərəfdən Azərbaycan tərəfi olaraq İran probleminin müvafiq beynəlxalq normalar əsasında həllini istəyirik. bunu Azərbaycan dövləti dəfələrlə bəyan edib. Çünki bu yanaşma yeganə, düzgün yanaşmadır. Süleyman olaylar