GünAz TV: ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) İranın Müdafiə Nazirliyi ilə birbaşa əlaqələrin qurulması imkanlarını araşdırır.

Pentaqondan adının açıqlanmasını istəməyən bir təmsilçinin sözlərinə görə, bununla onlar Kəngər körfəzində amerikalı və iranlı Hərbi Dəniz Donanmasın (navqan) arasında yaranacaq münaqişəni aradan qaldırmaq niyyətindədirlər.

«Bu ideya bir müddətdir çeşidli səviyyələrdə müzakirə edilir. Bununla belə məsələ hələ də ideya olaraq qalmaqdadır.Belə bir təklif müdafiə nazirləri səviyyəsinə çıxarılmayıb»-deyə, gizli qalmaq istəyən pentaqonçu sölyəyib.

"Uoll-strit jornal» iki dövlətin hərbçiləri arasında ilk belə «qaynar xəttin» qurulacağı niyyətinə dair məqalədə yazıb ki, ilk növbədə İran doanması ilə Bəhreyn patyaxtı Manamada yerləşən ABŞ-ın 5-ci Hərbi dəniz Donanması arasında əlaqələrin yaranacağı ehtimal edilir. Bu ərazi Hind okeanın Qərbində, körfəzdədir.

Pentaqondakı mənbə qeyd edib ki, Vaşinqtonu İranın raketlə silahlandığı ehtimal olunan  iti sürətli katerləri, eləcə də körfəzdə radıcıl olaraq, kəşfiyyat uçuşlar keçirən Hərbi Hava qüvvələrinə məxsus təyyarələrindən rahatsızdır. Bu istiqamətdə ciddi münaqişə yaradacaq bir neçə dəfə olay baş verib.

ABŞ Silahlı Qüvvələri qərarcah rəisləri Komitəsinin başçısı Maykl Mallen bir müddət öncə məsələ ilə bağlı Tehranla Vaşinqton arasında birbaşa xəttin olmamasından narahatlığını dilə gətirərək, xatırlamışdı:«Hətta gərgin «soyuq savaş» illərində belə SSRİ (Şurəvi) ilə  ABŞ arasında belə «qaynar xətt» mövcud idi».

Türkiyədə radar sisteminin qurulması məsələsi də İranla ABŞ-ın da münasibətlərinə təsir edəcək amillərdəndir.

«Hürriyət» qəzetinin yazdığına görə, rəsmi Ankara BMT Baş Assambleyasının (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Gənəl Qurumu) sessiyası başa çatandək öz ərazisində bu sistemin qurumasına icaə verməyəcək.Bu məsələyə Türkiyənin baş naziri Rəcəb Taib Ərdoğanın ABŞ prezidenti Barak Obama və İran prezidenti Mahmud Əhmədinejadla görüşlərdən sonra yekun vurulacaq.

Bir sıra məsələlər  bağlı qapılar arasında müzakirə edildiyindən bu yöndə daha çox ehtimallar irəli sürülə bilər.

Radarın Türkiyədə qurulması, habelə M.Əhmədinejadın ABŞ-a səfəri zamanı «qaynar xətt»lə bağlı xəbərin yayılması Vaşinqton-Tehran danışıqlarının hərbi yöndə başlaması ehtimalını artırır.Habelə onu da ehtimal etmək olar ki, açıqlanmasa belə R.T.Ərdoğan B.Obama ilə yalnız Afrikanın şimalındakı, Suriyadakı durumu deyil, eyni zamanda İranla bağlı məsələni də müzakirə edib.Çünki bölgədə əsas güc olmaq  istəyənlərdən biri İran İslam Respublikasıdır.Bu baxımdan Türkiyə baş nazirinin İrana planlaşdırılan (tərhi tökülən) görüşündə də bəzi xəbərlərin sızacağı ehtimalı az deyil.Düzdür, bu səfərin əsasən terrorçuluğa, özəlliklə PKK və Pjak-a qarşı mübarizəyə həsr olunacağı haqda öncədə xəbərlər yayılıb.

Ancaq İran informasiya vasitələrinin yaydığı xəbərə əsasən, İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası Quru Qoşunları «Həmzə Seyid-üş Şühəda» qərargahının komandanı general Asanlu bildirib ki, ölkənin Sərdəşt kimi bölgələrində düzənlənən əməlityyatlar nəcticəsində terrorçu PKK və Pjak-a məxsus qüvvələr «ağır itgi verərək, bölgəni tərk etməyə məcbur olublar».

Generalın da dediklərindən göründüyü kimi son zamanlar İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyası terrorçu Pjak və PKK-nın mövqeylərinə zərbələrini sürəkləndirdiklərini bəyan edirlər.İranın inormasiya mənbələri bunu hətta «ölkədə terrorçu PKK və Pjak-ın qalmadığı» haqda məlumatlar yayır.

Ancaq burada şübhəli məqamlar da az deyil. Tehran hakimiyyəti bununla həm  bölgədə güc nümayiş etdirir, həm də beynəlxalq ictimaiyyətin gözündə özünü terrorçuluğa qarşı mübarizə aparan əsas güc kimi göstərməyə çalışır(məs,«Türkiyənin 20 ilə susdura bilmədiyi terrorçuları biz bir neçə ay ölkədən qovub çıxardıq» kimi).

Ancaq hes kimə sirr deyil ki, bölgədəki kürd terrorçularını uzun illər Tehran hakimiyyəti bəsləyib.

Terrorçu kürdlərlə İran hakimiyyəti Türkiyəyə qarşı perspektidə dil tapa biləcəyi də istisna edilmir. Bir müddə öncə terrorçu PKK liderlərindən biri, Murad Qarailanın İran tərəfindən tutulması xəbəri bunu bir daha təsidqlədi. Həmin xəbər yayılmazdan öncə terrorçuların lideri bildirmişdi ki,onların İran hakmiyyətin ilə heç «bir proobelmi yoxdur».

«Frans press»-in məlumatına görə, bu ayın əvvəlində Pjak-ın təmsilçisi Şirzad Kamangər deyib:«Biz İran tərəfi ilə yaranmış anlaşılmazlığı aradan qaldırmaq məqsədi ilə danışıqlar aparmaq istəyirik. Savaş fikir ayrılığını nəinki aradan qaldırmaz,əksinə probelmi dərinləşdirər».

İraqın Şimalındakı kürd lideri də bungünlərdə «terrorun kürdlərin mübarizəsində çıxış olmadığını» söyləyib.

General Asanlunun bəyanatı və terrorçu qrupların təmsilçilərinin söylədiklərinə əsasən ehtimal etmək olar ki, Tehran hakimiyyəti artıq terrorçu kürdlərlə «dil tapıb». Nəzərə alsaq ki, Ağ ev də Türkiyənin terrorçu PKK-ya qarşı mübarizəsini dəstəklədiyini bəyan edir, onda İslam Respublikası «bu işin öhdəsindən gəldiyini bəyan etməklə» həm də ABŞ-ın «xoşuna» gəlməyə  səy göstərir.

Odur ki, İslam Respublikasını rahatsız edən məsələlərdən biri ABŞ donanmasının qəfil hücumudur. «Qaynar xətt» məsələsinin gerçəkləşməsi isə  Tehranı bu yöndən də müəyyən mənada arxayın sala bilər.

Beləliklə,bir halda ki İran hakimiyyəti terrorçu kürdləri ölkədən qovub, çıxardığını bəyan edir, o zaman Türkiyə baş naziri ilə görüşdə də yeni mövzuların müzakirə ediləcəyi istisna edilmir-məsələn, ABŞ-İran münasibətləri…

Sədrəddin Soltan