GünAz TV: İranda 2,6 milyard dollar dövlət əmlakının mənimsəməkdə şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb. İslam Respublikasının (Cümhuriyyətinin) rəsmi xəbər agentliklər (ajansları) ölkənin iqtisadiyyat və maliyyə naziri Şəmsəddin Hüseyniyə istinadən bu haqda məlumat yayıb.

Yerli informasiya vasitələri bildirib ki, onlar «Bank-e Sadirat»-dan kredit (vam) almaq üçün saxta sənədələr düzəldib. Şübhəli bilinənlər bu məqsədlə İranın bir sıra dövlətmüəssisələri, o cümlədən «Khuzestan Steel Co» («Xuzistan stel kompani») adlı  ən iri polad istehsalı zavodunun (karxanəsinin) adına pul götürüblər.

İranın baş prokuroru (dadistan-i koll) Qulamhüseyn Möhsüni-Ejei ötən gün bu məsələ üzrə 19 nəfəri saxladıqlarını söyləyib. Onun sözlərinə görə, bu cinayətdə şübhəli bilinənələrin bir qisminin ölkədə çıxmasına, eləcə də onların bu pulu ofşor bölgəyə ötürülməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tədbirlər görülür.

«Mən cinayətin baş verdiyi əsas nöqtəyə, Xuzistana hadisə yeridən bir sıra vacib  tədqiqat işlərinin aparılması üçün gəlmişəm. Onların bank hesabları bağlanıb, ticarət və bazarlıq əlaqələr işində fəaliyyət göstərməsi qadağan olunub. Habelə Mərkəzi Bank vasitəsi ilə onların bütün mal-mülkləri təsbit edilib»-deyə, baş prokuror ərəblər yaşadığı Xuzistan əyalətinin mərkəzi Əhvaz şəhərinə səfəri zamanı bildirib.

İran Mərkəzi Bankının başçısı Mahmud Bəhməni qeyd edib ki, maliyyə vəsaitini n böyük bir hissəsi ölkədə qalıb.

ETTELAAT naziri Heydər Müslehinin dediyinə görə, bu məbləğin 25,3 miylon dolları xaricə ötürülüb:«Biz olayla bağlı məlumatlar toplamaqla məşğuluq. Odur ki, məşğul olduğumuz iş xeyli vaxt aparacaq.Bu məsələ korrupsiya (fəsad-i mali) və rüşvətxorluq həddini aşıb».

Ötən həftəki cümənamazı xütbələri də əsasən bu cinayətə həsr olunub. Tehranın imam cüməsi ayətulla Seydi Əhməd Xatəmi deyib:«Bu cinayət bir Adamı işi deyil.Onlar bir qrup olub və başqalarından da yararlanıblar. Xalq məsul şəxslərin və u işi görənlərin cəzalandırılmasını tələb edir».

Təbrizin imam cüməsi ayətulla Möhsün Müctəhid- Şəbüstəri də cinayətkaralırn tapılaraq, ən «ağır cəzayə məhkum olmasının» vacibliyini söyləyib.

Xatırladaq ki, bu il sentyabrın (September) 12-də bu fırıldağı quran midyarder Əmir Mənsur Arianın bank hesabları tənzimləyici qrum tərəfindən qapadılıb.

İran informasiya vasitələrinin məlumatına əsasən, onlar planı (tərhi) 2007-ci ildən həyata keçirməyə başlayıb. Avqustun (August) əvvəlində isə «Bank-e Saderat»ın fəaliyyətindən şübhələniblər.

Aradaşrımalar əsasən ehtimal edilir ki, dələduzlara bankın məməkdaşları yaradım edib. 

Əmir Mansur Arianın ticarət imperiyasına çeşidli sahələrlə bağlı  35 şirkət daxildir.

«Keyhan» qəzetinin yazdığına əsasən, hakimiyyətdəki dini xadimləri Arianı prezident Mahmud Əhmədinejadın ən təsirli tərəfdarlarından sayırlar. Mənbə bildirib ki, son zamanlar prezidentin onlarla siyasi müttəfiqi həbs olunub.

Yeri gəlmişkən, hələ ötən ilin sentyabrın sonunda  İslam Respublikası məclisinin 170 üzvü M.Əhmədinejada etiraz müraciəti qəbul edərək,  hökumət başçısının Nyu-Yorka  səfəri zamanı yerli jurnalistlərlə görüşdə icra hakimiyyətinin ölkədə ən yüksək dövlət orqanı olduğu deməsinin gerçəkliyi əks etdirmədiyini bildirmişdilər. Əhmədinejadın sözlərinə görə, parlamentin «ən ali dövlət qurumu sayılması dövrü» artıq geridə qalıb : «Hazırda önəm baxımından dövlətin birinci qurumu  icraedici hakimiyyətdir».

Onda deputatlar  (millət vəkilləri) Əhmədinejadı ölkə Ana Yasasını təhrif etməkdə, aytullah Xomeyniyə, eləcə də İranın hazırkı ali rəhbəri ayətullah Xamneyiyə qarşı çıxışda suçlamışdılar.

«Xalqın ölkə prezidentindən və başqa rəsmilərdən gözlədiyi odur ki, onlar ayrı-ayrı orqanların işinə qarışmaqdansa, ölkənin əsas problemləri olan işsiz gənclərin işlə təmin edilməsi, inflyasiya (təvərrum) və bahalığın qarşısının alınması, əmtəə qaçaqmalçılığının aradan qaldırılması, daxili istehsala dəstək verilməsi, ictimai və iqtisadi fəsadların önlənməsi ilə məşğul olsunlar”-deyə, deputatlar bildirmişdilər. .

Təsadüflərin zərurətdən doğduğu sübut olunub.Odur ki,bir məsələni də qeyd etmək istərdik. Builki olay da M. Əhmədinejaın Nyu-Yorka səfəri ərəfəsində baş verib. Səfərdən öncə prezidenti ABŞ-a (Amerika Birləşmiş Ştatları) getməyəcəi və onu xarici işlər nairi Ələkbər Salehinin əvzələyəcəyi haqda şaiyələrə dolaşırdı.

Bu ilin yazında isə İran İnqilab Keşikiçiləri Qvardiyasının (Sepah) başçısı Əli Cəfəri bildirmişdi ki, başçılıq etdiyi hərbi qurumda struktur (saxtar) islahatı keçirilir. Bu islahat qvradiyanın beynəlxalq gizli maliyyə əməliyyatları aparan idarəsində də həyata keçirildiyi bildirilir.

Bir neçə ay öncə ərəb informasiya vasitələrinin yazmışdı ki, ali rəhbər ayətulla Xamneyiyə yaxın olanlar, eləcə də qvardiyanın komandirləri (fərmandehləri) iri məbləğdə pulları ölkədən çıxararaq, xarici dövlətlərin banklarına başqa adlar altında köçürürlər.

Mənbənin bildirdiyinə görə, pullar əsasən, İranın «Millət», «Sipəh» və «Saderat» adlı maliyyə qurumlarından, Türkiyə, Türkmənistan, Pakistan, İndoneziya, Malayziyadakı bankların hesabına ötürülür. Həmin xəbərə görə, bir neçə gün ərzində 180 milyon dollar Türkiyədəki, 220 milyon dolların isə Malayziya və İndoneziyadakı  şəxsi hesablara köçürüldüyünə dair məlumatlar yayılıb.

Bu olayın bir ucu heç şübhəsiz hakimiyyətdə təmsil olunanlara bağlıdır. Çünki İranda bütün dələduzluqlar iqtidardakıların iştirakı olmadan çətin həyata keçsin. Axı,adi vətəndaşların banklarla bağlı elə bir ciddi əməliyyatlar aparmağa nə imkanı, nə də vəsaitləri var.

Bu baxımdan hədəfdə yenidən prezdient Mahumd Əhmədinejad və onun söykəndiyi komandanın olması ehtimalı az deyil.Onu da ehtimal etmək olar ki,  İran prezidenti gizli olaraq, ABŞ və İsrail hakimiyyətləri ilə danışaqlar aparıb, yaxud aparır. Onun qohumu və prezident aparatının başçısı Rəhim Məşainin İsrailin ünvanına söylədiyi xoş sözləri yada salmaq da olar.

Nəhayət,hələ İranın indiki prezidenti Mahmud Əhmədinejad 2005-ci ildə prezident seçkisiqabağı kampaniya zamanı ölkənin Neft Nazirliyində kök salmış «mafiyanı» dağıdacağını boyun olmuşdu. Bu vədinə əməl etdiyini göstərməkdən ötrü o, keçmiş prezident, hazırda dini ekspertlər (karşünaslar) şurasına sədrlik edən Haşimi-Rəfsəncaninin qurumda aparacı vəzifə tutan oğlunu vəzifədən azad etdi. Bu ona bir qədər baha başa gəldi. Belə ki, Əhmədinijad bir neçə ay parlamentdə neft nazirliyinə namizədini təsdiqlədə bilmədi. Bundan başqa ötən 4 ilə yaxın müddət ərzində bu nazirliyə başçılıq edənlər də tez-tez dəyişməkdədir.

Hər kəsə məlumdur ki, İran təki ölkələrdə iqtisadiyyatın əsasını neftdən gələn gəlirlər təşkil edir. Amma bu sahəyə ictimai nəzarət yox dərəcəsindədir. Neft pullarının hakimiyyətdəkilər tərəfindən «sovrulması» ilə bağlı xəbər yeni hadisə deyil. İş o yerə çatıb ki, bunu artıq gizləğmək mümkün deyil və məsələ ölkə parlamenti səviyyəsində müzakirə olunmaqdadır.

İran məclisinin sədri Əli Laricani onda  neft və neft məhsullarından gələn gəlirlər «yox çıxmasına dair» araşdırmanın davam etdirilməsini söyləmişdi.

İslam Respublikasının Auditor Palatasının (otaq-i hesabrəsan) məlumatına əsasən 2006-2007-ci  maliyyə ilində neftdən gələn gəlirdən on milyard dollar dövlət xəzinsindən yayınıb. Əhmədinijadın köməkçiçsi Ələkbər Cavanfikir demişdi : «Səlahiyyətli orqanlar bu məlumatı yoxlalayaraq, onun dəqiqliyini yoxlamalıdır. Ola bilsin ki, anlaşılmazlıq baş verib».

Bəziləri bunu 2009-cu ilin  iyununda (June) keçiriləcən prezident seçkisi ilə də əlaqləndirirdi. Çünki Əhmədinijad bu siyasi kampaniyada iştirak edəcəyini bildirmişdi.

Beləliklə, son 4 ildə ictimaiyyətə dövlət malından (İran din xadimlərinin dediyi kimi «beytül mal»dan) 13 milyard dollar yox çıxıb. Kimdir müqəssir, prezident Mahmud Əhmədinejad, yoxsa ona bu postu tutmaqda xeyir-dua vermiş ali rəhbər ayətulla Xamneyi? Hər halda belə hallarda ölkənin birinci adamı da az məsuliyyət daşımır.

Sədrəddin Soltan