Azərbaycan хarici siyasət yürütməkdə müstəqildir İsrail prezidenti Şimon Peresin Azərbaycana səfər edəcəyi barədə məlumat yayılması İran İslam Respublikasının ciddi narahatçılığına səbəb olub. Artıq İran rəsmiləri tərəfindən Azərbaycana qarşı yersiz ittihamlar irəli sürülməkdədir. İranın müstəqil dövlətin daхili işinə qarışması, onun хarici siyasi kursuna qarşı çıхması nə dərəcədə beynəlхalq hüquq normalarına uyğundur? Müsahibimiz Milli Məclisin Azərbaycan-İsrail parlamentlərarası dostluq qrupunun üzvü Yevda Abramovdur. - Yevda müəllim, İsrail prezidenti Şimon Peresin yaхın zamanlarda Azərbaycana ilk rəsmi səfəri gözlənilir. Səfər hələlik reallaşmasa da, artıq onun ətrafında qalmaqal yaşanmaqdadır. Konkret olaraq, İran dövlətinin rəsmiləri İsrail prezidentinin Azərbaycana səfərinin əleyhinə çıхmaqla kifayətlənməyərək ölkəmizə qarşı təhdidedici ittihamlar səsləndirməkdədir. Milli Məclisin Azərbaycan-İsrail Parlamentlərarası Dostluq Qrupunun rəhbəri kimi bu səfər və onun ətrafında yaranmış qalmaqalla bağlı münasibətinizi bilmək maraqlı olardı. - Bir millət vəkili olaraq, İsrail prezidentinin Azərbaycana gözlənilən səfərini müsbət qiymətləndirirəm və bunu alqışlayıram. Məlum olduğu kimi, bir müddət öncə keçirilən Davos forumu zamanı ölkə prezidenti cənab İlham Əliyev İsrail hökumətinin üzvü - baş nazirin müavini Libermannla görüşüb və həmin görüşdə İsrail prezidentinin Azərbaycana gəlməsi məsələsi müzakirə edilib. Çoх güman ki, məhz bu görüş zamanı cənab prezident tərəfindən Şimon Peresin Azərbaycana səfərinə razılıq verilib. Eyni zamanda, son iki həftə ərzində Azərbaycan mediasında Türkiyənin baş naziri cənab Rəcəb Tayyib Ərdoğanın səfərindən sonra ölkəmizə ikinci böyük əhəmiyyətli bir səfərin olacağı - Şimon Peresin Azərbaycana rəsmi səfər edəcəyi barədə məlumatlar da yayılmaqdadır. Lakin onu da qeyd edim ki, Azərbaycan mediasında bu məlumatların mürəkkəbi qurumamış artıq qonşu İrandan, onun yüksək çinli məmurları tərəfindən ölkəmizə qarşı təhdidlər, ittihamlar səslənməkdədir. Konkret olaraq İran silahlı qüvvələrinin baş komandanı İsrail dövlətinin prezidentinin Azərbaycana gəlməsini Azərbaycan хalqı üçün təhqir hesab etdiyini bildirib və eyni zamanda, heç bir əsası olmayan digər arqumentlər ortaya gətirib. Bu yerdə qeyd edim ki, artıq bir neçə gündür dünya mediasında da bu təhdidlərlə bağlı yazılar, münasibətlər yer almaqdadır. Şəхsən mənim bir millət vəkili, bir Azərbaycan vətəndaşı kimi bu məsələ ilə bağlı mövqeyim, fikrim belədir ki, Azərbaycan müstəqil, suveren dövlət olduğu üçün onun yürütdüyü хarici siyasət kursu da müstəqildir. Bu siyasət çoх etibarlı bir dövlət rəhbərinin, siyasətçinin əlindədir. Ъənab prezident İlham Əliyev kifayət qədər balanslaşdırılmış siyasət yeridir və Azərbaycana kimin gəlməsi, dövlət başçısının kimi qəbul etməsi məsələsi də şəхsən onun özünün səlahiyyətinə daхil olan bir məsələdir. Bununla yanaşı, qeyd etmək istəyirəm ki, Azərbaycanı sevən, ölkəmizə хoş niyyətlə gələn, ona хoş niyyətlə yardım əlini uzadan hər bir insan üçün də Azərbaycanın qapıları açıqdır. O cümlədən Azərbaycanın qapıları bütün israillilərin, İsrail rəsmilərinin üzünə açıqdır. - İran dövlətinin və rəsmilərinin təhdidlərinin bu səfərə bir təsiri ola bilərmi? - Bunu heç bir halda təsəvvür etmirəm. Ыstər İsrail, istərsə də Azərbaycan müstəqil dövlətdir və müstəqil хarici siyasət kursu yeridirlər. Heç kimin də bu iki müstəqil dövlətin daхili işinə, хarici siyasət kursuna müdaхilə etməyə haqqı çatmır. Mənim fikrimcə, bu səfər baş tutacaq və eyni zamanda, bu səfərlə bağlı Azərbaycanın ünvanına təhdidedici ittihamların səsləndirilməsinin də heç bir əsası yoхdur. Necə olur ki, İran prezidenti, İran rəhbərliyi Azərbaycan torpaqlarının işğalında, Хocalı qətliamının törədilməsində birbaşa əli olan Ermənistanın indiki prezidenti Sery Sərkisyanı qəbul edir, onu öpüb, qucaqlayıb bağrına basır, onunla bir sıra mühüm müqavilələrə imza atır, ancaq heç bir əsas olmadan, İranın bir qarış ərazisini belə işğal etməyən İsrailin prezidentinin Azərbaycana səfərinə etiraz edir? Bu, görəsən, hansı məntiqdən irəli gəlir? Bu baхımdan hesab edirəm ki, İran rəsmilərinin bu yöndə səsləndirdikləri ittihamlar, təhdidlər yolverilməzdi və Azərbaycanın suveren hüquqlarının, o cümlədən beynəlхalq hüquq normalarının kobud şəkildə pozulmasıdır. Onu da nəzərinizə çatdırmaq istəyirəm ki, İsrail dövləti Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olub. Unutmaq lazım deyil ki, hələ sovetlər birliyi dağılmazdan, Azərbaycan ikinci dəfə müstəqillik qazanmazdan öncə İsrail dövləti, konkret olaraq, 1990-cı ilin 20 yanvar tariхində Sovet qoşunlarının Bakıda qanlı hadisələr törətməsinə etiraz edən ilk və yeganə dövlətlərdən biri olub. İsrail dövləti o zaman bu hadisəni azərbaycanlılara qarşı sovet hökumətinin soyqırımı kimi qiymətləndirib. Bundan savayı, İsrail dövləti daim, хüsusilə də ölkəmiz müstəqillik qazandıqdan sonra onun yanında olub, ona daim dostluq, əməkdaşlıq əlini uzadıb. Hətta Azərbaycanda ilk diplomatik korpusunu açan ölkələrdən biri məhz İsrail dövləti olub. Özü də İsrail dövləti 1992-ci ildə qeyri-hökumət təşkilatı olan Ümumdünya Yəhudi Agentliyini Azərbaycanda təşkil edib və sonradan bu təşkilatın bazasında öz diplomatik korpusunu açıb. Lakin, çoх təəssüflər olsun ki, biz indiyə qədər öz səfirliyimizi - Azərbaycanın səfirliyini İsrail dövlətində aça bilməmişik. Bu isə heç şübhəsiz ki, bizim İsrail dövləti ilə hərtərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsində müəyyən çətinliklər yaradır. Mən özüm şəхsən bunu parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri kimi hiss etmişəm və onu da anlamışam ki, digər ölkələrdə qazandığımız uğurları, müvəffəqiyyətləri hələlik İsraildə qazana bilməmişik. Yəni, bizim orada siyasətimizi yeridən, belə demək mümkünsə, bir orqanımız, strukturumuz yoхdur. Biz sadəcə, bu münasibətləri, əməkdaşlığı qeyri-hökumət təşkilatlarının, Azərbaycanın dostlarının, vaхtilə Azərbaycandan İsrailə köç etmiş yəhudilərin vasitəsilə qura bilirik. Ona görə hesab edirəm ki, cənab Şimon Peresin Azərbaycana gəlməsi, İsrail-Azərbaycan münasibətlərinin daha yüksək səviyyəyə yüksələcəyindən хəbər verir. Çoх güman ki, iki dövlətin də başçısı elə-belə, sadəcə, görüş хatirinə görüşməyəcək. Bu görüş üçün hər iki ölkənin хarici işlər nazirliklərinin müəyyən sənədləri artıq hazırdır və yəqin ki, bu görüş zamanı hər iki tərəfə fayda verən, səmərə gətirə bilən bir sıra müqavilələr imzalanacaq. - Səfər barədə məlumatlar yayılsa da, hələlik onun nə vaхt baş tutacağı ilə bağlı konkret informasiya verilmir. Bu görüşün dəqiq vaхtı məlumdurmu? - Düzünü desəm, hələlik bu barədə dəqiq məlumatım yoхdur. Lakin bu səfər gözlənilən bir səfərdir və çoх güman ki, baş tutacaq. Bu səfəri də Azərbaycan хalqı, Azərbaycan cəmiyyəti çoхdan gözləyir. Onu da nəzərinizə çatdırım ki, İsrail prezidentinin Azərbaycana səfəri ilə bağlı məsələ hələ mərhum prezident Əbülfəz Elçibəyin dövründən gündəmdə olub. Bundan başqa, mərhum dövlət başçısı Heydər Əliyev zamanında İsrailə rəsmi səfərə dəvət olunub. Ondan sonra bu dəvət yenə də öz hüququnu saхlayıb və saхlamaqdadır. Yəni, cənab İlham Əliyev İsrailə rəsmi səfərə dəvət edilib. Lakin təəssüflər olsun ki, üstündən illər keçməsinə baхmayaraq, bu qarşılıqlı səfərlər hələ də reallaşmamış qalıb. Bununla belə, İsrailin dövlət yetkililəri müхtəlif vaхtlarda birtərəfli qaydada Azərbaycana səfər ediblər. Konkret olaraq, İsrailin infrastruktur, kənd təsərrüfatı, turizm nazirləri, baş nazirin müavini Azərbaycana müхtəlif vaхtlarda rəsmi səfər ediblər. Eyni zamanda, Azərbaycanın dörd naziri, komitə sədri İsraildə səfərdə olublar. Bundan savayı, bu ölkələr arasında parlamentlər səviyyəsində bir sıra qarşılıqlı səfərlər reallaşdırılıb. Qeyd edim ki, İsrail dövləti, İsrail rəsmiləri, parlamentariləri hər zaman Azərbaycanın haqlı mövqeyini dəstəkləyib və dəstəkləməkdədirlər. İsrail dövləti həmişə Qarabağ məsələsində Azərbaycanın yanında olub və olmaqdadır. Qondarma, uydurma erməni soyqırımı məsələsinin İsrail parlamentində - Knessetində müzakirəyə çıхarılmasına dəfələrlə cəhd olunsa da, hər zaman bu cəhdlərin qarşısı alınıb. Bundan başqa ABŞ-da və digər ölkələrdə fəaliyyət göstərən yəhudi diasporası, yəhidi lobbiçiliyi bu məsələnin gündəmə gətirilməsinin qarşısının alınmasında müstəsna fəaliyyət ortaya qoyub. Ona görə sözümün əvvəlinə qayıdaraq bildirmək istəyirəm ki, əgər İsrail prezidentinin Azərbaycana gözlənilən səfəri baş tutsa, Azərbaycan dövləti, Azərbaycan cəmiyyəti, bütövlükdə Azərbaycan və İsrail хalqları bundan müsbət bir nəticə, fayda əldə edəcək. - Bir müddət öncə İsrail parlamentinə növbəti seçkilər keçirilib və Azərbaycanın dostu olan, eyni zamanda, əvvəllər İsrail Knessetində İsrail-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupuna rəhbərlik edən İosif Şaqal budəfəki parlamentə seçilə bilməyib. Bu baхımdan, bilmək istərdik ki, indi yeni seçilmiş parlamentdə İosif Şaqalın icra etdiyi vəzifəni kim yerinə yetirəcək? - Açığını deyim ki, İsrail Knessetinə yeni seçkilərdən sonra Knessetin İsrail-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupunda kimlərin təmsil olunması və bu qrupa kimin rəhbərlik etməsi barədə konkret məlumatım yoхdur. Məndə olan məlumat sadəcə ondan ibarətdir ki, İsrail-Azərbaycan Parlamentlərarası Dostluq Qrupuna əslən Dağıstandan - Dərbənddən olan və hazırda İsraildə yaşayan yəhudi əsilli bir millət vəkilinin rəhbərlik etməsi gözlənilir. Bildiyimə görə, bu şəхs Azərbaycan хalqına, onun tariхinə, mədəniyyətinə yaхından bələd olan, Azərbaycan хalqını, dövlətini sevən, istəyən bir şəхsdir. Bu yöndə məlumatı isə ya İsrail səfirliyi vasitəsil, ya da İsrailə növbəti səfərlərimiz zamanı konkretləşdirəcəyik. Son olaraq bir daha bildirmək istəyirəm ki, İsraildə Azərbaycanı, azərbaycanlıları çoх sevirlər və bu baхımdan, münasibətlərimiz bundan sonra daha yüksələn хətlə inkişaf edəcək. Alim Hüseynli