Qa­bil Hü­seyn­li: "Ru­si­ya­ya tək­cə Gür­cüs­tan mə­sə­lə­sin­də de­yil, ümu­miy­yət­lə, bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər­də "qır­mı­zı xət­lər" mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­li­dir" -Yox­sa hər öl­kə ağ­lı­na gə­lə­ni edə­cək­sə, on­da dün­ya­da dün­ya­lıq qal­maz ki. Bey­nəl­xalq alə­min in­ki­şaf rit­mi, qa­nu­na­uy­ğun­luq­la­rı po­zu­la bi­lər... Bir çox dip­lo­mat­lar Qaf­qaz­da ye­ni­dən mü­ha­ri­bə­nin baş ve­rə­cə­yi­ni proq­noz­laş­dı­rır­lar. ABŞ-ın Gür­cüs­tan­da­kı keç­miş sə­fir­lə­ri Vi­li­am Ko­urt­ney, Ken­net Ya­lo­viz və Av­ro­pa Ko­mis­si­ya­sı­nın Gür­cüs­tan­da­kı sə­fi­ri De­nis Kro­bi dün­ya mət­bua­tı­na açıq­la­ma­la­rın­da bu fi­kir­lə­ri söy­lə­yib­lər. On­la­rın bil­dir­di­yi­nə gö­rə, Gür­cüs­ta­nı Ru­si­ya ilə ye­ni mü­ha­ri­bə göz­lə­yir. Bu şəxs­lər hət­ta Av­ro­pa Bir­li­yi­ni Gür­cüs­tan­da baş ve­rə­cək ye­ni mü­ha­ri­bə­nin qar­şı­sı­nın alın­ma­sı­na ça­ğı­rıb. Bu üç dip­lo­ma­tın söy­lə­dik­lə­ri nə də­rə­cə­də re­al­lı­ğı əks et­di­rir? Doğ­ru­dan da Qaf­qa­zın be­lə bir təh­lü­kə ilə üz-üzə qal­ma­sı göz­lə­ni­lən­dir­mi? Po­li­to­loq Qa­bil Hü­seyn­li­nin qə­naə­tin­cə, Ru­si­ya Gür­cüs­ta­na qar­şı ye­ni­dən mü­ha­ri­bə­yə baş­la­sa, bu, bü­tün dün­ya dü­zə­ni­nə tə­sir gös­tə­rə­cək. Onun söz­lə­ri­nə gö­rə, bu­nun­la da dün­ya döv­lət­lə­ri­nin mü­na­si­bət­lə­rin­də ye­ni­dən qa­rı­şıq­lıq ya­ra­na­caq: "Çün­ki Ru­si­ya bu­də­fə­ki cəhd­lə­rin­də Ba­kı-Cey­ha­nı, Ba­kı-Ər­zu­ru­mu, İpək yo­lu­nu və bu ki­mi kom­mu­ni­ka­si­ya va­si­tə­lə­ri­ni, yə­ni Qərb-Şərq la­yi­hə­lə­ri­nin bir ço­xu­nu sı­ra­dan çı­xar­ma­ğa ça­lı­şa­caq. Bu­na da Qərb, dün­ya döv­lət­lə­ri bi­ga­nə qa­la bil­məz. Ru­si­ya­nın elə bir qüd­rə­ti də yox­dur ki, bü­tün dün­ya­ya qar­şı da­ya­na bil­sin. Ona gö­rə də bu­nu hə­lə ki söz psi­xo­lo­gi­ya­sı mü­ha­ri­bə­si ki­mi qə­bul et­mək la­zım­dır. He­sab edi­rəm ki, Ru­si­ya­nın ba­şın­da du­ran­lar edə­cək­lə­ri hə­rə­kə­tin aqi­bə­ti­ni də he­sab­la­ma­ğı ba­car­ma­lı­dır­lar. On­suz da ötən ilin ya­yın­da baş ve­rən ha­di­sə­lər­dən son­ra Pu­ti­nin Bey­nəl­xalq in­san haq­la­rı tri­bu­na­lı­na ve­ril­mə­si haq­qın­da müd­dəa­lar do­la­şır­dı. Ne­cə ki, Ser­bi­ya­da bir sı­ra si­ya­si­lər məh­kə­mə qar­şı­sın­da da­yan­ma­lı ol­du, Ru­si­ya­nın da mü­əy­yən şəxs­lə­ri­nin ən azın­dan si­ya­si mən­su­biy­yə­ti mə­sə­lə­si bey­nəl­xalq təş­ki­lat­lar qar­şı­sın­da mü­za­ki­rə edi­lə bi­lər". Po­li­to­loq de­yib ki, Qərb Ru­si­ya­nın dün­ya üzə­rin­də at oy­nat­ma­sı­na bi­ga­nə mü­na­si­bət bəs­lə­yər­sə, ener­ji eh­ti­yat­la­rın­dan məh­rum ola bi­lər: "Ümu­miy­yət­lə, si­vi­li­za­si­ya­la­ra­ra­sı mü­na­si­bət­lər­də çox də­rin çat­lar əmə­lə gə­lər. İkin­ci Dün­ya mü­ha­ri­bə­sin­dən son­ra for­ma­laş­mış bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər po­zu­lar və cid­di prob­lem­lər mey­da­na gə­lər. Ona gö­rə də mü­ha­ri­bə­nin baş ver­mə­si pers­pek­ti­vi­ni tə­səv­vür et­mək çə­tin­dir". Q.Hü­seyn­li vur­ğu­la­yıb ki, Oba­ma Ru­si­ya­ya gə­lən ay baş tut­ma­sı plan­laş­dı­rı­lan sə­fə­ri za­ma­nı bir qa­da­ğa xət­ti gös­tər­mə­li­dir. O, bu­na bö­yük eh­ti­ya­cın ol­du­ğu­nu da bil­di­rib: "Ru­si­ya­ya tək­cə Gür­cüs­tan mə­sə­lə­sin­də de­yil, ümu­miy­yət­lə bey­nəl­xalq mü­na­si­bət­lər­də qır­mı­zı xət­lər mü­əy­yən­ləş­di­ril­mə­li­dir. Bu, Ru­si­ya, ABŞ, Av­ro­pa İt­ti­fa­qı və hət­ta tə­ca­vüz­kar Er­mə­nis­tan üçün də gös­tə­ril­mə­li­dir. Yox­sa hər öl­kə ağ­lı­na gə­lə­ni edə­cək­sə, on­da dün­ya­da dün­ya­lıq qal­maz ki. Bey­nəl­xalq alə­min in­ki­şaf rit­mi, qa­nu­na­uy­ğun­luq­la­rı po­zu­la bi­lər. Və dün­ya­mız qa­ran­lıq­la­ra yu­var­la­na bi­lər. Mən­cə, ABŞ-dan be­lə bir mis­si­ya tə­ləb olu­nur. Əgər Ba­rak Oba­ma bu ad­dı­mı at­ma­sa, ABŞ-ın özü də, müt­tə­fiq­lə­ri də çə­tin­li­yə dü­şə bi­lər". Ru­si­ya­nın bu­na re­ak­si­ya­sı­na gəl­dik­də isə po­li­to­loq qeyd edib ki, Ru­si­ya da gö­tür-qoy et­mə­li­dir: "Ru­si­ya­nın mü­əy­yən ma­raq­la­rı var ki, on­lar qə­bul olun­ma­lı­dır. Am­ma bu ma­raq­lar han­sı­sa müs­tə­qil döv­lə­tin sü­qu­tu­na, iş­ğa­lı­na he­sab­la­nıb­sa, bu, ar­tıq ma­raq de­yil. Bu, öz adı ilə ça­ğı­rıl­ma­lı­dır. "Qır­mı­zı xət­lə­r"in mü­əy­yən edil­mə­si mə­sə­lə­si də elə bu­nun­la əla­qə­dar­dır. Cə­nu­bi Qaf­qaz­da, Or­ta Asi­ya­da, Ya­xın Şərq­də və bir çox bu ki­mi re­gi­on­lar­da il­lər­lə yı­ğı­lıb qal­mış bir çox prob­lem­lər var. Bu prob­lem­lər də su­per-güc­lə­rin is­tək­lə­ri ilə həll olun­ma­lı­dır. Bu su­per-güc­lər də prob­lem­lə­rin həl­li is­ti­qa­mə­tin­də həm səy­lər gös­tər­mə­li­dir­lər, həm də ma­raq­lar uz­laş­dı­rıl­ma­lı­dır. Ona gö­rə də Ru­si­ya­ya töv­si­yə edil­mə­li­dir ki, öz ma­raq­la­rı­nı mü­əy­yən­ləş­dir və bu çər­çi­və­də də hə­rə­kət et. Or­ta əsr cən­ga­vər­lik döv­rü de­yil ki, bir cən­ga­vər də­bil­qə­si­ni ba­şı­na ke­çi­rib, atı­na da mi­nib is­tə­di­yi hə­rə­kət­lə­ri et­sin. 21-ci əsr­dir və bu əs­rin də öz dia­lek­ti­ka­sı, mən­ti­qi, si­ya­sə­ti var. Ona uy­ğun da hə­rə­kət et­mək la­zım­dır". Anar