İrandakı Azərbaycanlı Mədəni və Siyasi Fəalların Vəziyyətinə Dair Bəyanat
Zəncanlı aşığın ildönümü mərasimi keçiriləcək
Paşinyan: Sabah TRIPP layihəsinin başlanması rəsmən elan ediləcək
Təbrizin cümə imamı da "şirin quyruğu"ndan danışdı- Oynamayın!
Əyalətlərdən gələn pul Tehrana ayrılır - Pezeşkian
İranda daha beş bəluc həbs edildi
Bessent: İran rəhbərliyi sıxışdırılmış vəziyyətdədir və danışıqlar masasına qayıda bilər
İrandan qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirilən güclü təsiredici dərmanlar aptekdə satılıb, saxlanılanlar var
Britaniyada hücum planlaşdıran şəxs etiraf etdi- Süleymaninin əsgəriyəm
Qəzvinli siyasi məhbus qeyri-müəyyən vəziyyətdə saxlanılır
Bessent: İran satdığı neftdən olan gəliri heç vaxt əldə etməyə bilər
İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub
İran Ali Məhkəməsi azərbaycanlı siyasi məhbusun edam hökmünü təsdiq etdi
İranda şəhərlərarası nəqliyatda da qiymətlər artdı
İranda etirazçı taekvondo çempionu edama məhkum edildi
ABŞ daha dörd iranlının adını sanksiya siyahısına saldı
Tramp: Lazım olarsa, yenidən hücum edəcəyik
Tramp: İran razılaşmaq istəyir, lakin şərtləri qəbuledilməzdir
10 kilo Pakistan düyüsünün qiyməti 4 milyon 650 min tümənə çatıb
Pezeşkiyan: Pulumuz yoxdur, xalq etiraz edir
İran agentləri iyirmi ildən artıqdır ki, regionda hərəkət etmək üçün Livan və İraq pasportlarından istifadə edirlər – The National
Britaniyanın Fərford aviabazasına hücum planı hazırlamaqda ittiham olunan şəxs Qüds qüvvələrinə bağlıdır
İranın tankeri hədəf alınacağı təqdirdə verdiyi təhdid
CBS News: ABŞ və İsrail yaxın vaxtlarda İrana qarşı yeni hərbi əməliyyatı nəzərdən keçirir
Mərəndli idmançı dünya üzrə ikincisi oldu
İranda enerji çatışmazlığı- Xameneinin nümayəndəsi qəribə çıxış yolu göstərdi
İran müharibə bəhanəsindən repressiyalar üçün istifadə edir- Sato
Böyük Britaniya İrana qarşı kiberhücum əməliyyatları aparır- Rob Maqouen
Özbəkistanda Şah İsmayıl Xətai adına Mərkəzin açılış mərasimi keçirilib
İranda 6 məhbus edam edildi
Ağdam Şəhəri Günü münasibətilə Qarabağ atlarının yürüşü keçirilib
Sistan və Bəlucistanda daha iki bəluc güllələndi
Əhvazda çörəkçilər etiraz aksiyası keçirdi
ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və Almaniya İranı BAEA ilə əməkdaşlığı bərpa etməyə çağırıb
Türkiyə dünyada ilk dəfə pilotsuz qırıcı təyyarəni silahlanmaya qəbul edib
İlam əyalətində etirazçıların həbsi davam edir
Kremlə simvolik zərbə; Putin dərin məyusluq içindədir (Video)
Görək 2027-ci ilin əvvəlindən sonra nə olacaq- Tramp
İsrail: İran nüvə proqramını bərpa etməyə çalışır
Yeni bir türk dövləti qurulur- Ukrayna ilə anlaşıldı
İrana bağlı qrup İraqdakı ən mühüm bazasından geri çəkilir
Güney azərbaycanlı gənc edam hökmünün icrası təhlükəsi ilə üz-üzədir
Qazaxıstan türk irsini milli əskinaslarında nümayiş etdirir
Husilər Ər-Riyadın Maliyyə Mərkəzindəki qülləyə hücum ediblər
İrandakı Azərbaycanlı Mədəni və Siyasi Fəalların Vəziyyətinə Dair Bəyanat
İranda son dövrlərdə baş verən siyasi və təhlükəsizlik hadisələri, xüsusilə Amerika Birləşmiş Ştatları, İsrail və İran arasında baş vermiş hərbi toqquşmalardan sonra yaranmış vəziyyət ölkədə mülki və siyasi fəaliyyət sahəsinə yönəlmiş məhdudiyyətlərin daha da ağırlaşmasına səbəb olmuşdur. Müxtəlif mənbələr tərəfindən dərc edilən çoxsaylı hesabatlar göstərir ki, son aylarda vətəndaşlara, vətəndaş cəmiyyəti fəallarına, jurnalistlərə, alimlərə və siyasi fəallara qarşı təhlükəsizlik tədbirləri əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşmiş, ölkənin müxtəlif bölgələrində çoxsaylı şəxslər saxlanılmış, haqlarında cinayət işi açılmış və ya məhkəmə qarşısına çıxarılmışdır. Bundan əlavə, həmin şəxslərdən bəzilərinin uzunmüddətli həbs cəzaları, hətta bəzi işlər üzrə ölüm hökmü ilə üz-üzə qaldığı bildirilir. Bu vəziyyət ədalətli məhkəmə araşdırması prinsiplərinə və əsas insan hüquqları təminatlarına əməl olunub-olunmaması ilə bağlı ciddi narahatlıqlar doğurur.
Bu prosesdə əsasən Azərbaycan Türklərinin hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində fəaliyyət göstərən Azərbaycanlı mülki və siyasi fəallar da həmin tədbirlərdən kənarda qalmamışdır. Son bir il ərzində Qərbi Azərbaycan, Şərqi Azərbaycan, Tehran, Əlburz, Ərdəbil, Zəncan, Qəzvin və Həmədan başda olmaqla müxtəlif ostanlarda çoxsaylı Azərbaycanlı fəallar saxlanılaraq həbsxanalara göndərilmiş, digər bir qismi isə cinayət təqibi, təkrar-təkrar ifadəyə çağırılma, təhlükəsizlik məhdudiyyətləri və ya məhkəmə nəzarəti tədbirləri ilə üzləşmişdir. Hazırda həbsdə saxlanılan fəallar uzunmüddətli azadlıqdan məhrumetmə cəzaları təhlükəsi altındadırlar. Bu şəxslər əsasən "təhlükəsizliyi pozmaq məqsədilə qanunsuz təşkilat yaratmaq və ya belə təşkilatlara üzv olmaq", "dövlət təhlükəsizliyinə qarşı cinayət törətmək məqsədilə toplantı keçirmək və sövdələşmək" və "rejim əleyhinə təbliğat aparmaq" kimi təhlükəsizlik ittihamları ilə mühakimə olunmuş və məhkum edilmişlər. Bu vəziyyət yalnız onların şəxsi azadlıqlarını deyil, eyni zamanda Azərbaycan Türklərinin dinc mülki və mədəni fəaliyyət göstərmək imkanlarını da mənfi şəkildə təsir altına alır.
Mövcud məlumat və hesabatlara görə, həmin fəallara dair məhkəmə prosesləri bir çox hallarda ədalətli məhkəmə araşdırmasının əsas tələblərindən uzaq şəkildə aparılmışdır. Hesabatlarda qeyd olunur ki, bəzi təqsirləndirilən şəxslər seçdikləri vəkilə vaxtında və səmərəli şəkildə çıxış əldə edə bilməmiş, məhkəmə iclasları olduqca qısa müddətdə keçirilmiş, iş materiallarını kifayət qədər öyrənmək və səmərəli müdafiə hazırlamaq imkanından məhrum edilmişlər. Bundan başqa, bəzi hallarda təhlükəsizlik orqanlarının təzyiqi, uzunmüddətli dindirmələr, habelə təzyiq, pis rəftar və hədələmə yolu ilə etiraf almağa cəhd göstərildiyi barədə iddialar da mövcuddur. Bu cür təcrübələr ədalətli məhkəmə araşdırmasının əsas prinsipləri və İran dövlətinin üzərinə götürdüyü hüquqi öhdəliklərlə uzlaşmır.
Bundan əlavə, bu işlərdə sübutların qiymətləndirilməsi üsulu ilə bağlı da ciddi narahatlıqlar mövcuddur. Dərc olunmuş məlumatlara görə, Azərbaycanlı fəalların məhkum edilməsi bir çox hallarda əsasən təhlükəsizlik qurumlarının hazırladığı hesabatlara söykənmiş, mədəni, dil və ictimai kimliklə bağlı dinc fəaliyyətlər isə cinayət təqibinin əsası kimi qiymətləndirilmişdir. Halbuki, fikir və ifadə azadlığı, dinc toplaşmaq azadlığı, birləşmək azadlığı, ictimai işlərdə iştirak hüququ, eləcə də mədəni və dil kimliyini qorumaq hüququ həm İran İslam Respublikasının Konstitusiyası, həm də beynəlxalq insan hüquqları sənədləri ilə təminat altına alınmış əsas hüquqlardır.
İran İslam Respublikası Mülki və Siyasi Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakta, eləcə də İqtisadi, Sosial və Mədəni Hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakta tərəf dövlət kimi bu sənədlərdə təsbit olunmuş hüquq və azadlıqlara hörmət göstərmək öhdəliyi daşıyır. Bu öhdəliklərə fikir və ifadə azadlığı, dinc toplaşmaq azadlığı, birləşmək azadlığı, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququ, təqsirsizlik prezumpsiyası, vəkilə çıxış hüququ, etirafa məcbur etmənin qadağan olunması, işgəncə və qəddar, qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftarın qadağan edilməsi, habelə mümkün olan ən yüksək sağlamlıq səviyyəsindən istifadə hüququ daxildir. Xüsusilə mülki və siyasi fəallarla bağlı işlərdə bu öhdəliklərin səmərəli şəkildə yerinə yetirilməsi hüququn aliliyinin və insan hüquqlarına hörmətin əsas tələblərindən biridir.
Biz hesab edirik ki, ictimai təhlükəsizliyin qorunması bəhanəsi vətəndaşların əsas hüquq və azadlıqlarının məhdudlaşdırılması, ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun zəiflədilməsi və ya dinc mülki fəaliyyətlərin cəzalandırılması üçün əsas kimi istifadə edilməməlidir. İnsan hüquqlarına hörmət, məhkəmə hakimiyyətinin müstəqilliyinin təmin olunması, cinayət hüququ vasitələrinin mütənasiblik prinsipi çərçivəsində tətbiqi və təqsirləndirilən şəxslərin müdafiə hüquqlarının qorunması ədalətli və hüququn aliliyinə əsaslanan məhkəmə sisteminin ən mühüm göstəricilərindəndir.
Digər tərəfdən, həbsdə saxlanılan bəzi Azərbaycanlı fəalların sağlamlıq vəziyyəti ilə bağlı da narahatlıq doğuran məlumatlar yayılmışdır. Bu məlumatlara görə, bəzi məhbuslar müxtəlif xəstəliklərdən əziyyət çəkir və ixtisaslaşmış tibbi yardıma ehtiyac duymalarına baxmayaraq, tibbi xidmətlərə çıxış, cəzaçəkmə müəssisəsindən kənarda yerləşən tibb mərkəzlərinə göndərilmə və ya zəruri dərman vasitələrinin təmin olunması sahəsində məhdudiyyətlər və gecikmələrlə üzləşirlər. Məhbusların lazımi tibbi yardımdan məhrum edilməsi Cəzaçəkmə Müəssisələri Təşkilatının İcra Qaydaları kimi daxili hüquqi normalara zidd olduğu kimi, dövlətlərin sağlamlıq hüququ ilə bağlı beynəlxalq öhdəliklərinə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Məhbuslarla Rəftar üzrə Minimum Standart Qaydalarına (Nelson Mandela Qaydaları) da açıq şəkildə ziddir.
Abbas Lisani, Əsgər Əkbərzadə, Siyamək Mirzayi, Yusif Kari, Araz Aman, Ayaz Seyfxah, Ayət Mehrəlibəyli (Yürüş), Bağır Hacızadə, Əli Babayi, Əli Vasıqi, Əmin Təqizadə, Fatimə Atəşi Xiyavi, Kərəm Mərdanə, Mahmud Ocaqlı, Məhəmməd Məliki, Mürtəza Pərvin, Rza Səlimi, Salar Tahir Əfşar, Səməd Heydəri, Tahir Nəqəvi və Vədud Əsədi.
Bundan əlavə, kütləvi informasiya vasitələri və insan hüquqları təşkilatlarının yaydıqları məlumatlara görə, hazırda girov müqabilində müvəqqəti azadlıqda olan onlarla Azərbaycanlı fəal barəsində məhkəmə araşdırması davam edir və ya onlar haqqında çıxarılmış məhkumluq hökmləri artıq qanuni qüvvəyə minərək icra mərhələsinə çatmışdır. Onlardan bəziləri bunlardır:
Araz İbrahimnejad, Arəş Kehpur, İbrahim Əvazzadə, Əbülfəzl Rəncbəri, Əmir İbrahimli, Əmir Hüseyn Ağayi, Əyyub Şiri, Bəhram Əlilu, Behzad Dəşti, Cəlal Kuderili, Cavad Sudbər, Həmid Yeganəpur, Hüseyn Azadi, Hüseyn Cavadzadə, Davud Şiri, Ramin İslami, Rza Pəhlivaniyan, Səid Minayi, Süheyl Digər, Abbas Əlilu, Əli Xeyrcu, Mürtəza Nurməhəmmədi, Mehrdad Qədiri, Nasir Rəzmcu, Yusif Sələhşur, Yunus Mərami, İbrahim Asemani, Kərim İsmayılzadə və Milad Balesini.
Biz, bu bəyanatı imzalayanlar, Azərbaycanlı mülki və siyasi fəalların vəziyyəti ilə bağlı dərin narahatlığımızı ifadə edir, İranın hüquqi öhdəlikləri və beynəlxalq öhdəlikləri çərçivəsində həmin şəxslərin əsas hüquqlarına tam şəkildə riayət olunmasını tələb edirik. Eyni zamanda dövlətlərə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Xüsusi Məruzəçilərinə, BMT-nin İran üzrə Həqiqət Araşdırma Missiyasına, beynəlxalq təşkilatlara və insan hüquqları müdafiəçiləri başda olmaqla bütün beynəlxalq insan hüquqları mexanizmlərinə müraciət edərək, bu məhbusların vəziyyətini yaxından izləməyə, onların məhkəmə proseslərini diqqətlə müşahidə etməyə, ədalətli məhkəmə araşdırması standartlarının təmin olunması, sağlamlıqlarının və insan ləyaqətlərinin qorunması, habelə hər cür insan hüquqları pozuntusunun qarşısının alınması məqsədilə malik olduqları bütün hüquqi və diplomatik imkanlardan istifadə etməyə çağırırıq.
Abdullah Əmir Haşimi (İsveç), Adil Fərəcullahi (Türkiyə), Araz Mustafazadə (Türkiyə), Araz Qaraağaclı (Avstriya), Arslan Kamrani (Finlandiya), Arəş İffəti (Türkiyə), Arəş Mokaridust (Türkiyə), Atilla Ərfəi (Türkiyə), Atilla Mustafazadə (Türkiyə), Ayaz İbadi (Almaniya), Azər Fərruxi (İsveç), Babək Baxtavər (Böyük Britaniya), Babək Çələbi (ABŞ), Babək Sultani (İsveç), Behruz Fərruxi (ABŞ), Behzad Ağdamlı (Danimarka), Behrəng Bəşiri (Türkiyə), Behzad Vəziri (ABŞ), Bərmək Bəşiri (Türkiyə), Cavad Rəncbər (Kanada), Cavad Sadiqi Daşkəsən (Almaniya), Cavad Sudbər (Türkiyə), Cəbrail Şükri (Türkiyə), Cəfər Pəştu (Türkiyə), Cəmşid Zarei (Türkiyə), Dilbər Həsənbəyli (Azərbaycan), Duman Radmehr (İsveç), Əfşar Abbasi (Almaniya), Əfsanə Əfşar (İsveç), Əhəd Vəkili (Kanada), Əhməd Obalı (ABŞ), Əkbər Dabbağ Dilməqani (İsveçrə), Əkbər Ənvəri (Türkiyə), Əli Eşqi (Azərbaycan), Əli Həmzəzadə (Türkiyə), Əli İbrahimi (Belçika), Əli İntişari (ABŞ), Əli Rzayi (İsveç), Əli Süleymani (ABŞ), Əlirza Ərdəbili (İsveç), Əmir Mehdipur (Kanada), Əsəd Təqizadə (Kanada), Eldar Qaradağlı (İsveç), Eldar Xiyavi (Böyük Britaniya), Fəramərz Əsgərzadə (ABŞ), Fərhad Məcidzadə (Almaniya), Qulamrza Purbağır (Türkiyə), Həbib Qənbərpur (Türkiyə), Həbib Sasanian (Azərbaycan), Hadi Qaraçay (Norveç), Hamed Məlikoğlu (Türkiyə), Həsən Əfraz (Norveç), Həcər İbrahimi Dinavər (Türkiyə), Həcər Sultani (Türkiyə), Hüseyn Əliməhəmmədi (Türkiyə), Hüseyn Qaraməlikli (Türkiyə), İbrahim Ramazani (Türkiyə), İbrahim Mədədzadə (İsveç), İmad Həzrətinejad (Türkiyə), İlham Vərşoçi (Avstraliya), İlqar Ulusoy (Türkiyə), İsa Türkoğlu (Böyük Britaniya), İskəndər Əli Mirzayi (Kanada), İsmayıl Cavadi (Türkiyə), Jalə Rəzmi (Fransa), Qasım Bodi Binab (Kanada), Kərim Əsgəri (ABŞ), Lalə Cavanşir (Kanada), Mahmud Əlizadə Ağdərəq Cədid (Türkiyə), Maşallah Rəzmi (Fransa), Məcid Cavadi Araz (Türkiyə), Mehdi Nəimi (Türkiyə), Mehdi Nuri (Türkiyə), Məhəmməd Rza Heyət (Türkiyə), Məhəmmədhəsən Qulami Hamed (Türkiyə), Məhəmməd Rza Əvəzpur (İsveçrə), Məhəmməd Rza Xeşti (ABŞ), Məhəmməd Rza Kərimpur (Türkiyə), Məhəmməd Rza Qoçi (Türkiyə), Məhəmməd Rza Rəhmanifər (Türkiyə), Məhərrəm Kamrani (Türkiyə), Məsud Haray (Türkiyə), Musa Bərzin (Türkiyə), Müctəba Nəcəfi (Türkiyə), Münirə Əkbər Puran (Kanada), Mürtəza Muradpur (Böyük Britaniya), Nağı Mahmudi (Almaniya), Nəğmə Novdost (Böyük Britaniya), Nəvvab Kərimi (Böyük Britaniya), Nüsrət Behnud (Kanada), Puya Pur Himməti (İsveçrə), Ramin Cabbarlı (ABŞ), Rza Dabbağinejad Şatiri (Türkiyə), Rza Kuleyni (Kanada), Rza Talibi (Almaniya), Səid Azizi (İsveç), Səid Davəri Niku (Kanada), Saleh Kamrani (İsveç), Səməd Pur Musəvi (Kanada), Sara Tampu (Kanada), Səhər Hac Qənizadə (Türkiyə), Səlim Əhmədiyan (İsveç), Səttar Sevigin (İsveç), Sevil Dəfçi (Kanada), Simin Sabri (Norveç), Sina Yusifi (Almaniya), Siyavuş Parsiyan (Türkiyə), Süheyla Karəgər (Türkiyə), Şahin Hilali Xiyavi (Norveç), Şəhram Şövqi (Türkiyə), Taha Kermani (Fransa), Təqi Səlahşur (Türkiyə), Umay Radmehr (Almaniya), Ural Hatəmi (Almaniya), Vahid Bahaduri (ABŞ), Vahid Fərxad (Türkiyə), Valeh Əlizadə (Türkiyə), Yaşar Baştürk (ABŞ), Yaşar Fərzin No (Fransa), Yunus Şameli (İsveç), Yunus Sultanzadə (Almaniya), Yusif Musəvi (Türkiyə), Ziya Sədrüləşrəfi (Kanada).
Təbrizin cümə imamı da "şirin quyruğu"ndan danışdı- Oynamayın!
İranda daha beş bəluc həbs edildi
Britaniyada hücum planlaşdıran şəxs etiraf etdi- Süleymaninin əsgəriyəm
Bessent: İran satdığı neftdən olan gəliri heç vaxt əldə etməyə bilər
İranda şəhərlərarası nəqliyatda da qiymətlər artdı
ABŞ daha dörd iranlının adını sanksiya siyahısına saldı
İranın tankeri hədəf alınacağı təqdirdə verdiyi təhdid
Mərəndli idmançı dünya üzrə ikincisi oldu
İran müharibə bəhanəsindən repressiyalar üçün istifadə edir- Sato
Əhvazda çörəkçilər etiraz aksiyası keçirdi
Kremlə simvolik zərbə; Putin dərin məyusluq içindədir (Video)
İsrail: İran nüvə proqramını bərpa etməyə çalışır
İrana bağlı qrup İraqdakı ən mühüm bazasından geri çəkilir
Xuzistanda daha 10 ərəb fəal həbs edildi
İranlılar Azərbaycanda verilən qərarı alqışladılar
BMT Baş Assambleyasının Üçüncü Komitəsi İranla bağlı qətnamə qəbul etdi
İran polisi ərəb gənci güllələdi
Bəndər-Abbasda ardıcıl partlayışlar olub
Türkiyədə ev alan iranlıların sayı açıqlandı
İranda 84 qadın yaxınları tərəfindən öldürülüb
“The Jerusalem Post”: İranda rejim dəyişikliyini necə həyata keçirmək olar? — Rəy
Polis Bəndər Abbasda mülki şəxsləri güllələdi
İran parlamenti Müctəba Xameneinin Kəşfiyyat Nazirliyinə birbaşa nüfuzunu artırmağa çalışır
Kərkükdə valilik yenidən türkmənlərə əmanət edilir
Tramp gələn həftə Çində keçiriləcək üçtərəfli görüşdə Putin və Si Cinpinlə İran məsələsini müzakirə edəcək
Təbrizdə hava çirkliliyi artdı
Təbriz İmam cüməsı ABŞ-ın bölgədən çıxarılmasını və İsrailin məhv edilməsini tələb etdi
Rubio: Nüvə silahına malik İran bütün regionu girov saxlaya bilər
İranda daha on nəfər həbs edildi
Tehran təxribata əl atmadığı müddətdə Tramp İrana zərbələri təxirə salmağı nəzərdən keçirir - Reuters
İki şəhərdə iki məhbus edam edildi
Xameneini parodiya edən sənətçiyə həbs cəzası verildi
Kanal 13: İsrail ordusu İranla müharibənin yenidən başlaması üçün üç ssenari hazırlayır
BMT rəhbəri İranda insan hüquqlarının pozulmasını “qəbuledilməz” adlandırıb
İran dövlət televiziyası: Britaniyanın Feyrfod aviabazası İran raketlərinin hədəf dairəsinə daxildir
ABŞ və İsrail İranın iqtisadi infrastrukturuna mümkün zərbələr endirmək üçün planlar hazırlayır – NYT
Urmiyə Şəhər Şurasının üzvü: Ölkədə pan-türk yoxdur, amma pan-fars və İranşəhri düşüncəlilər çoxdur
İranda karbamid gübrəsinin qiyməti artıb; kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsal xərcləri yüksəlir