GünAz TV: Türkiyə prezidenti Britaniya mətbuatına müsahibə verib. 

Türkiyə-AB (Türkiyi-Avropa Birliyi) münasibətlərinə dair bir sıra məqamlara aydınlıq gətirib. Amma əsas açıqlamaları Qərb ölkələri ilə İran arasındakı münasibətlərə dair olub. Bəşər Əsəd rejiminə qarşı xalqın legitim (məşru, qanuni) tələblərini dəstəklədiklərini deyən Abdulla Gül Suriya müxalifətinə silahlı yardım etmədiklərini, amma bu günə kimi 3000-ə yaxın suriyalı dinc vətəndaşın həlak olmasından ciddi narahat olduqlarını bildirib.

Bu məqamda qeyd edək ki, Suriya hərbçilərinin türkiyəli zəvvarlara atəş açması Ankaranı hərbi müdaxiləyə təhrik edən səbəblərdən biri ola bilər. Görünür, Türkiyə hökuməti bunu da gözdən keçirməli olacaq. Abdulla Gül İranla bağlı fikirlərində maraqlı münasibətlər kombinasiyasını (tərkib) açıqlayıb. O bildirib ki, İran qədim təcrübəyə və mədəniyyətə malik bir dövlətdir. Orada hakimiyyətin bir neçə qolu var - Prezident, parlament, dini hakimiyyət və hərbi qanad. Gül hakimiyyət qanadları ilə ayrı-ayrılıqda münasibət qurduqlarına da işarə vurub. Nəhayətdə deyib ki, Türkiyə İranla Qərb arasında vasitəçiliyə hazırdır. İlk baxışdan bu fikirlər, sadəcə,  Türkiyə prezidentinin regionda (bölgə) baş verən mühüm hadisəni  təhlükəli istiqamətdən yayındırmaq cəhdi kimi görünə bilər. Fikrimizcə, söhbət daha ciddi siqnaldan gedir.

İrana hərbi müdaxilə olmasın...

Aydın məsələdir ki, İrana hərbi müdaxilənin səmimi əleyhdarlarından biri də Türkiyədir. Tehran rejiminin mahiyyətindən asılı olmayaraq bu ölkəyə silahlı müdaxilə olarsa, Türkiyənin həm iqtisadi, həm də demoqrafik və təhlükəsizlik baxımından ciddi fəsadlarla üz-üzə qalacağı şübhəsizdir. Bununla belə, Türkiyə də bütün demokratik dövlətlər kimi xalqların legitim tələblərini dünyanın hər yerində dəstəklədiyini bəyan edib. Deməli, hərbi müdaxilə olmasa da, Türkiyə regionda demokratikləşmə tələb edən xalqların dəstəkçilərindən biri olacaq. Bu baxımdan biz hesab edirik ki, Abdulla Gülün mesajlarında İrana qarşı yeni beynəlxalq taktikanın elementləri gizlənib. Hər halda regionun əsas dövləti kimi bütün gözlərin Türkiyəyə dikilməsi Ankaranı daha məsuliyyətli qərarlar verməyə məcbur edir. Yəni hazırda Türkiyə hökuməti iki işi eyni vaxtda görməlidir. Birincisi, demokratiyaya dəstək vermək, ikincisi, bölgədə iri miqyaslı müharibələrin qarşısını almaq.

İran parçalansın...

Əslində, bundan öncə də dəfələrlə İranda siyasi rejimin dəyişdirilməsi yollarından biri kimi sistemdaxili və ya milli zəmində parçalanmanın vacibliyi önə çəkilib. Bu, molla rejiminə qarşı beynəlxalq birliyin və regionda sabitliyin olmasını arzulayan qüvvələrin daha israrla təklif etdikləri əsas variantlardandır (seçənək, qozinə). Türkiyə prezidentinin açıqlamasında aydın ifadə olunur ki, İranda rejimin taleyi bir qüvvənin əlində deyil, əksinə burada hakimiyyətin müxtəlif qolları var. Deməli, ayrılıq varsa, münasibətlər də fərqlidir. Yəni, İranda bu cür rejimin qalması və dünya ilə qarşıdurmanın dərinləşməsi hazırda nə prezident və parlament, nə də hərbi hakimiyyətə sərf edir. İndiki şəraitdə hakimiyyətin adını çəkdiyimiz qolları yalnız rejimin dini mahiyyətinə görə dünya ilə qarşı-qarşıyadır və bu, İran dövləti üçün də təhlükədir. Bu baxımdan Gül demək istəyib ki, İrana bütünlüklə təzyiq etməkdən və onu kompleks zərbələrə məruz qoymaqdansa, ayrı-ayrı qüvvələrlə dialoqa cəhd etmək daha faydalı olardı. Bu zaman həm rejimin daha asan və ağrısız transformasiyası (təbdil) təmin olunardı, eyni zamanda İran və region (bölgə) ciddi zərbələr almazdı. Türkiyə prezidentinin bu açıqlaması istiqamətində irəliləyişlərin olacağına ümid verən bir məqam da odur ki, ABŞ (Amerika Birləşmiş Ştatları) daha bir sanksiyalar (təhrim) addımı atdı. Deməli, hələlik hərbi müdaxilə planlaşdırılmır (tərhi tökülmür). İranda bu jesti anlayanlar nə qədər çox olsa və hadislərə tez reaksiya (əksüləməl) versələr, hesab etmək olar ki, burada daha pozitiv (müsbət) gəlişmə üçün əsaslar var. Başqa tərəfdən isə İranda Azərbaycan türklərinin milli azadlıq mübarizəsi də dünyanın diqqətində olan məsələlərdəndir ki, bu da fundamental (təməl, əsasi) olaraq dini rejimi sarsıdan əsas amillərdən biridir. Azadlıq qəzeti