GünAz TV: İranın ali lideri Xameneyi və ona qarşı dayanmış prezident Əhmədinejadın başçılığı ilə çox sürətlə uçuruma sürüklənən molla rejimi ölkəni ikinci Yuqoslaviyaya çevrilmək təhlükəsi qarşısında qoyub.

İranın da keçmiş Yuqoslaviya kimi bir çox dinə və etnosa mənsub olan vətəndaşlardan ibarət olduğunu, həmçinin onları əsrlər boyunca fars mədəniyyətinin birləşdirdiyini və ehtiyatsız deyilmiş istənilən sözün dövləti daxildən parçalaya biləcəyini çox gözəl bilən rejim bütün bunlara baxmayaraq, ölkədə məskunlaşmış etnoslara (qomiyyətlərə) qarşı məqsədyönlü provokasiyalarını (qışqırtdıqları) müntəzəm şəkildə həyata keçirir.

Növbəti provakasiya bu günlərdə əsasən Azərbaycan türklərinin yaşadığı, İran əhalisinin 26%-dən çox hissəsini təşkil edən, ölkənin üçüncü böyük və mühüm şəhəri Təbrizdə həyata keçirildi.

 Mədəniyyət və islam dini Nazirliyinin, İslam İnqilabı Mühafizəçilər Korpusu (Sepah) və “Aşuranın 31 ordusu” təşkilatının dəstəyilə Təbrizdə Xaqani parkında keçirilmiş festivalda “Dirçəlmiş Azərbaycanın mədəniyyəti, siyasəti və tarixi” pavilyonunda (ğorfə) sərgilənən karikaturalarda öz milli hüquqlarına riayət olunmasını tələb edən Azərbaycan türkləri, Azərbaycan Respublikası (Cümhuriyyəti), vahid Azərbaycan ideyası, bozqurd totemi və digər milli atributlar (nişan, göstərgə) təhqir olunub.

Karikaturalar Azərbaycan Respublikasının KİV-ləri (Kütləvi İnformasiya Vasitələri) tərəfindən hiddətli reaksiyaya (əksüləmələ) səbəb olub, amma rejim bütün bunlara göz yummağı üstün tutub. Eyni zamanda, festival təşkilatçısının kim olduğu məlum olduğu üçün bu provakasiyanın Əhmədinejadın və Xameneyinin birbaşa himayəsi ilə həyata keçirildiyini anlamaq çətin deyil.

 Bu, rejimin ölkənin sayca ikinci etnosuna qarşı ilk provakasiyası deyil. 2006-cı ilin mayında rəsmi “İran” qəzetində Azərbaycan türklərini və dilini təhqir edən və bununla da onları öz milli mənşəyinə görə utandırmaq məqsədi daşıyan karikatura dərc olunmuşdu. Karikaturanın dərc olunması çox sürətlə ölkənin bütün şimal-qərb hissəsində, xüsusilə, Təbrizdə, Ərdəbildə, Xoyda, Urmiyada və Nəqədehdə (Sulduzda) kütləvi nümayişlərin baş verməsinə səbəb oldu.

 Xüsusilə Təbrizdə geniş etiraz aksiyası (yürüşü) keçirildi. Yerlərdə etirazçılar talanlar edirdilər və polislərə hücum edirdilər. 10 gün ərzində davam edən iğtişaşların yatırılması nəticəsində, rəsmi məlumatlara görə, 4 nümayişçi həlak olub, 330 nəfər həbs olunub. 

Sonra qəzet bağlandı, baş redaktor Mehrdad Qasemfar və rəssam Mana Neyestani həbs olundular, sonradan buraxıldılar. Hər halda hakimiyyətin missiyasını (görəvini) daşıyan baş redaktor vəzifəsini yerinə yetirdi: o, Azərbaycan türklərinə (həm də digər etnoslara) göstərə bildi ki, onlar ölkədə yalnız milli azlıqlardır və burada əsas rolu etnik farslar oynayır. 

 Buna görə də qətiyyən istisna deyil ki, “istefa verən” üçün artıq bölgə KİV-lərinin birində “rahat vəzifə” ayırıblar.

 Bununla belə, ölkədə Əhmədinejad administrasiyasının (hökumətinin) milli azlıqlara olan münasibəti hamıya çoxdan bəllidir. Və əlbəttə ki, burada söhbət təkcə yəhudilərdən getmir. Elə Azərbaycan türklərinin özləri də dəfələrlə hakimiyyət orqanlarının tənqid obyektlərinə (mənbələrinə, vasitələrinə) çevriliblər.

 Ümumiyyətlə, İran siyasətində antiAzərbaycan meylləri  qarşı meyllər kifayət qədər güclüdür. Elə gözlənildiyi kimi, Azərbaycan türkləri də Əhmədinejada eyni cür münasibət bəsləməkdədirlər. 2009-cu ilin martın 5-də seçkiqabağı kampaniya üçün Urmiyaya gedən zaman Əhmədinejada çəkmə atılması hadisəsini yadınıza salın.

 Əhmədinejada çəkmənin atıldığı Urmiya şəhəri əhalisinin əksəriyyətini Azərbaycan türkləri təşkil edir. Buradan aydındır ki, çəkmə antiAzərbaycan siyasətinə görə Əhmədinejada verilən özünəməxsus bir cavab idi.

 Son illərdə, xüsusən Əhmədinejadın prezidentliyi dövründə ölkədə demək olar ki, bütün milli azlıqlar arasında indiyə qədər mövcud olmayan millətçilik geniş yayılmağa başlayıb. İndiyə qədər bu millətçiliyin milli məsələlərə qarşı orta əsrlərdən qalma ümumi laqeydliyin hökmran olması səbəbindən güclü zəmini yox idi.

 Hər halda daxili siyasətdəki avantürizm rejimin xalq əleyhinə daxili siyasəti ilə birgə, ölkənin milli azlıqlarını öz milli mənsubiyyətləri haqqında yenidən düşünməyə vadar edir. 2009-cu ilin iyununda (June) milliyətindən və etnik mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, vətəndaşlarının milli və dini inanclarını lağa qoyan rejim xalqların vahid ailə ilə bağlı xülyalarına son qoydu.

 Bu isə artıq hadisələrin Yuqoslaviya nümunəsindəki kimi inkişaf edəcəyi ehtimalı barədə düşünməyə sövq edir. Lakin, İranın xüsusiyyətlərini, onun nüvə məqsədlərini nəzərə alsaq, ölkənin xırda-xırda zərrəciklərə bölünərək süqut etməsi burada nə minlərlə, nə də yüz minlərlə adamın məhv olması ilə bitən deyil. 

 Ya elə, ya da belə, rejim bu gün ölkənin daxildən möhkəmliyini yoxlayır. Bu “möhkəmlik çək-çevirləri”nın hələ nə qədər davam edəcəyini zaman göstərəcək. Azərbaycan türklərinin buna münasibətini də vaxt müəyyən edəcək. 2006-cı ilin may hadisələri təkrarlanarsa, eynilə Yuqoslaviya ssenarisi baş verərsə, dünyanın siyasi xəritəsindən İran İslam Respublikası adlı ölkənin silinməsi o qədər də utopik (xəyalpərəst) görünməyə bilər.

R.Məmməd

Gün.Az