GünAz TV: Tehran hakimiyyət yalnız atom-nüvə proqramında şəffaflığı təmin etməməsi ilə deyil, eləcə də insan haqlarını pozmasına görə, beynəlxalq ictimaiyyətin kəskin tənqidinə, yasaqlarına məruz qalır.

 

Həftənin sonunda Avropa Birliyini (AB) xarici siyasət və təhlükəsizlik məsələləri üzrə ali komissarı Ketirin Eşton məsələyə dair bəyanat verib:«AB ölüm hökmü icra olunan İranı, eləcə də başqa dövlətləri bu hökmün yerinə yetirlməsini dayandırmağa və onunla bağlı mortoriumu qəbul etməyə çağırır».

 

Xatırladaq ki, iyunda (June) BMT-nin (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının)  İnsan Haqları üzrə Şurası Maldivinin keçmiş xarici işlər naziri Əhməd Şahidini İranda insan haqlarının vəziyyəti ilə bağlı xüsusi məruzəçisi təyin edib. 10 ilə yaxındır ki, bu vəzifə boş qalmışdı. Şura İranda müxalifətin təqib edilməsi və ölüm hökmlərinin çoxluğundan rahatsızlığını da bildirib.

 

BMT  Tehran hakimiyyətini xüsusi mərzuzəçi ilə əməkdaşlıq etməyə çağırıb.

 

İslam Respublikasının (Cümhuriyyət) çeşidli qurumları məruzəçiyə qarşı çıxmaqdadır.

 

Elə təyinatdan sonra İran parlamentinin deputatları (millət vəkilləri)- Məhəmməd Kərim Abidi və Zöhrə İlahian jurnalistlərə açıqlamalarında Əhməd Şahidi  qəbul etməyəcəklərini bildirmişdilər.

 

Ölkə məclisi insan hüquqları komitəsinin sədr müavini Məhəmməd Kərim Abidi demişdi: “Bizim komitə keçirdiyi bir neçə iclasda bu şəxs barədə müzakirələr aparıb. Onun ölkəyə buraxılmaması barədə qərar qəbul etmişik”.

 

Z.İlahian isə nümayəndə təyin etməsinin arxasında gizli və qərəzli siyasi məqsəd yatdığını vurğulamışdı: “ Maldivinin keçmiş xarici işlər naziri Əhməd Şahid  müsəlman olsa da, onu qəbul etmək mümkün deyil. O, yalnız bir turist kimi İrana gələ, ölkənin müxtəlif tarixi və görməli yerlərini ziyarət edə bilər”.

 

Bu günlərdə isə İran Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi Ramin Mehmanpərəst bildirib ki,rəsmi Tehran BMT-nin insan haqları üzrə özəl məruzəçisini ölkəyə buraxmayacaq.Onun sözlərinə görə, məruzəçinin təyini «siyasi və qanunsuz addımdır».

 

Onu da vurğulayaq ki, İrana dair özəl məruzəçinin təyin edilməsi ilə bağlı məsələ bu il martın 24-də BMT-nin insan haqları şurasının Cenevrədə keçirilən sessiyasında (oturumunda, cələsədə) qəbul olunub. İnsan haqlarını pozuduğu üçün həmin toplantıda İslam Respublikasına qarşı qətnamə də təsdiqləmişdi. Onda şuranın 47 üzvündən 22 qətnamənin leyhinə, 7-si əleyhinə səs vermişdi. Rusiya, Çin,Pakistanda daxil olmaqla 14 dövltəin təmsiçisi tərəfsiz qalmışdı.

 

İnsan haqları üzrə Şura BMT-nin İsan Haqları üzrə komissiya əsasında 2006-cı ildə təsisi olunub. Şuraya üzvlər quruma üzv olan dövlətlərdən Baş Assambleyada (ümumi məcmə, gənəl kurul) seçilir.

 

BMT-nin açıqlamasına görə, İran İslam Respublikası 2005-ci ildən bu yana qurumun nümayəndələrini İrana buraxmır.

 

Tehran hakimiyyəti beynəlxalq ictimaiyyətin rəyinə gözlərini itirmiş bir qadın qədər önəm vermir.

 

Məlum olduğu kimi 7 il öncə Məcid Müvəhidi ona ərə gəlməkdən imtina etdiyinə görə Əminə Bəhraminin gözünə sulfat turşusu atmışdı. İran İslam Respublikasının qanunlarına uyğun olaraq, «gözə göz» prinsipinə (əslinə, ilkəsinə) əsasən, M.Müvəhidinində gözü çıxarılmalı idi.

 

Beynəlxalq Əfv Təkşilatının müraciətindən sonra Əminə Bəhrami Müvəhidiyə qarşı özünün oyulması iddiasında əl çəkib. Zərərçəkən İSNA-ya müsahiəsində deyib:«Müvəhidini İslam Respublikasında baş verənlərə dünyanın diqqətinin artmasına görə, bağışlayıb».

 

Tehran hakimiyyəti isə insan haqlarını tapdamaqdadır, yaxud bu istiqamət yenitəkliflər irəli sürülür.

 

İran parlamentinin «Təhsil və Tədqiqat» Komissiyasının iki üzvü xanımların universitetdə oxumalarını «bir təhlükə» sayıb. Onların qənatəincə, yüksək ali təhsilli qadınlar kişilər arasında işsizlərin sayını artırmasına səbəb olur.

 

Deputat (millət vəkili) Nurulla Heydəri- Dəstnayi qızların universitetdə oxumasına görə Ali Təhsil Nazirliyinin siyasətini tənqid edib:»Ali Təhsil Nazirliyinin qızlarla bağlı siyasəti əsasında xanımlara iş yeri yaradılır və bu səbəbdən də kişilər işsiz qalır”.

 

Başqa bir deputat, Rza Əştiani Əraqinin fikrincə,  qızlar təlim və tərbiyə, məktəb müəllimliyi kimi kimi ixtisaslara yiyələnməlidir:«Mən universitet tələbələrinin 64 faizinin qız olmasını qəbul etmirəm»

 

 Deputatlar fikrilərini onunla izah edirlər ki, qanunvericiliyə görə bir iş yerində işçilərin yalnız 16 faizi qadınlar ola bilər. İranın Əmək Nazirliyinin məlumatına görə, hazırda xanımların nisbəti 3 faizdən çox deyil.Bununla yanaşı, İranda universitetlərə qəbul üzrə 2011-ci il imtahanında 1 milyon 138 min nəfər iştirak edib və onların 60,5 faizi qadınlardır. 2008-2009-cu tədris ilində qəbul olunmuş 525 min tələbənin  54,7 faizini qızlar təşikl etmişdi.

 

İranın Mərkəzi əyalətinin məktəblərində şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qadağa qoyulub. Mərkəzi əyalətin təlim-tərbiyə idarəsinin məktəb müdirlərinə verdiyi göstərişdə şagirdlərin cins şalvar geyməsinə qoyulan qadağa «Qərb mədəniyyətinin simvollarına (səmbollarına)  qarşı mübarizə» ilə əlaqələndirilib.

 

İranın küçələrində «əxlaq polisi» «qadınların ovuna» çıxıb. Yayın qızmar istisində hakimiyyətin tətbiq etdiyi geyim qaydalarını pozan qadınlar polis maşınlarında polis məntəqələrinə gətrilir. Onlarla «tərbiyəvi mövzuda söhbətlər» aparılır. «Sözə baxmayanlar» ya pulla cəzalandırılır, ya da barələrində cinayət işi açılır.

 

Məsələ yalnız geyim qaydalarının pozulması ilə bitmir. Ötən həftənin sonunda İranın keçmiş prezidenti Məhəmməd Xatəminin Avropaya səfərinə icazə verilməyib.O, Avropada övladlarına baş çəkməyi, eləcə də İrlandiyada keçirilən seminarda çıxış etməyi planlaşdırıbmış (tərhini tökürmüş).

 

Nəhayət, ötən bir ay ərzində İrandakı edmalar haqda.

 

İran İnsan Hüquqları Beynəlxalq Kampaniyasının bildirdiyinə görə, 25 məhbus iyulun 3-də Kərəc şəhərindəki “Qızıl hasar” zindanında kollektiv şəkildə dar ağacından asılıb.Onlar narkotik (müxəddir) maddələrin qaçaqmalçılığında suçlandırılıblar.

 

Kimlikləri açıqlanmayan məhbuslar ailə üzvləri, eləcə də vəkillərindən xəbərsiz edam ediliblər.

 

İyulun ortalarında  İranda narkotik maddələrin satışında və qaçaqmalçılığında günahlandırılaraq ölümə məhkum edilmiş daha 30 nəfər dar ağacından asılıb.Məhbuslar iki mərhələdə, Məşhəd şəhərinin Vəkilabad zindanında asılıblar.

 

Edamın günü və saatı ölümə məhkum edilənlərin ailə üzvlərindən və vəkillərindən gizli saxlanıb və onlar əvvəlcədən bu barədə məlumatlandırılmayıb. Edam edilənlərin kimliyi barədə də məlumat yayılmayıb.

 

İyulun üçüncü ongünlüyündə narkotik maddələrin satışında və qaçaqmalçılığında, eləcə də cinsi təcavüzdə günahlandırılan 10 nəfər edam olunub.

 

Adam oğurluğunda və cinsi təcavüzdə günahlandırılanların 3-ü Kirmanşah şəhərinin «Azadlıq» meydanında, 3-ü isə Quçan şəhərinin zindanında dar ağacından asılıblar.

 

Narkotik maddələrin satışında və qaçaqmalçılığında günahlandırılaraq ölümə məhkum edilmiş daha 4 nəfər Rəfsəncan və Ciroft şəhərlərinin zindanlarında edam edilib.

 

Sədrəddin Soltan