GünAz TV: İran prezidenti Əhmədinejad ilə bu ölkənin ali lideri Xameneyi arasında qarşıdurma həlledici mərhələyə çatıb.

 Bir çox hallarda növbəti prezident seçkilərində qüvvələr balansını müəyyən edən hər iki tərəf  2012-ci ilin martında keçiriləcək parlament seçkilərinə fəal hazırlaşır.

 Məlumdur ki, Məclis Rəhbərin mülküdür: parlamentarilərin böyük əksəriyyəti şəxsən Xameneyiyə sadiqdirlər. Amma Əhmədinejadın komandası (timi) da öz tərəfdarları olan deputatları (millət vəkillərini) kreslolara (səndəli) əyləşdirmək təşəbbüsünü əldən buraxmırlar.

Mustafa Məhəmməd Nəcarın bu yaxınlarda Məclisə növbəti çağırışda daha 30 deputatın olacağı ilə bağlı bəyanatı bunu aydın sübut edir.

 Aydındır ki, bu 30 deputat prezident əleyhinə parlament tərəfindən qəbul edilən qərarlara qarşı çıxacaq. Bu vəziyyət seçkilərə fəal hazırlaşan dini təşkilat nümayəndələrini (klerikalları) təmin edə bilməz.

 Ötən aydan etibarən İslam İnqilabının Mühafizə Korpusunun (Sepah , İİMK) komanda tərkibindən axın başladı. Zabitlər (əsfərlər) parlament seçkilərində iştirak imkanı əldə etmək üçün tutduqları vəzifədən istefa verdilər. Bunu dövlət seçki komissiyasının (komisiyonunun) sədri Solyat Murtəzavi də etiraf etdi. Bundan əvvəl Murtəzavi həm də bildirmişdi ki, İranda 52 dövlət məmuru növbəti parlament seçkilərində iştirak etmək üçün öz vəzifələrindən istefa veriblər.

 Məlumata görə, istefa verənlər arasında 4 əyalət başçısının müavini, 11 icra hakimiyyətinin başçısı, 2 bələdiyyə sədri, 16 universitet rektoru (rəisi), 3 icra hakimiyyətinin müxtəlif orqan rəhbərlərinin müavini, həmçinin nazir müavinləri var. Seçki qanunvericiliyinə görə, dövlət məmurları seçkilərdə iştirak etmək üçün öz vəzifələrindən istefa verməlidirlər.

 Ölkə Konstitusiyasına (Anayasasına) əsasən, ordunun və İİMK-nin şəxsi heyətinə partiyaların, siyasi qruplaşmaların tərkibində olmaq, parlamentə deputat seçilmək və siyasətlə məşğul olmaq qadağandır. Bununla belə, son vaxtlar prezident ilə Rəhbər arasındakı kəskin qarşıdurma fonunda (zəminində) İİMK komandanlığı Konstitusiyanı çox tez-tez pozur, fəal şəkildə ölkə siyasətinə və hətta iqtisadiyyatına müdaxilə edir.

 Sepah-ın komandanı (fərmandehi) Məhəmmədəli Cəfərinin islahatçılar cəbhəsinin lideri Məhəmməd Hatəminin siyasi fəaliyyətinin şərtləri ilə bağlı sözlərini xatırlatmaq kifayətdir. “Mehr” xəbər agentliyinə (ajansının) müsahibəsində Cəfəri həm də Sepahın siyasi, iqtisadi, ictimai fəaliyyət, eləcə də ölkədəki siyasi cəbhələrlə bağlı mövqeyindən danışıb.

 Artıq indi nazirlərin bir hissəsi, əsasən güc strukturlarının (saxtar, yapısal)  Rəhbər tərəfindən təyin edilmiş başçıları, valilərin üçdə ikisi və məclis üzvlərinin demək olar ki, üçdə bir hissəsi İİMK üzvləridir və prezidentə yox, Rəhbərə sadiqdirlər.

 Hələ Xameneyi ilə qarşıdurma yaranana qədər, Əhmədinejad İslam İnqilabının Mühafizə Korpusunun (İİMK) keçmiş üzvü kimi, ölkənin ictimai-siyasi həyatında “SEPAH”ın rolunun güclənməsində fəal şəkildə iştirak etmişdir. Lakin indi, İİMK-nin tabe olduğu Rəhbərlə kəskin münaqişənin fonunda, Əhmədinejad keçmiş İİMK üzvlərinin üstünlük təşkil edəcəyi halda, parlamentdən özünə qarşı təhlükə yarana biləcəyini hiss edir.

 Prezident başa düşür ki, qüvvələr nisbətində hamı Xameneyini dəstəkləyir. Onlar daha əvvəl prezidenti də dəstəkləyirdilər, çünki o vaxt Rəhbərin ona xoş münasibət göstərirdi. İndi Xameneyi ilə münasibətlərin tamamilə korlandığı bir halda, İİMK çətin ki, prezidentin müdafiəsinə qalxsın. Məhz buna görə də, Əhmədinejad prezident səlahiyyətlərinin əlindən alınacağı halda belə, onun maraqlarını müdafiə edən və dəstəkləyən silahdaşlarını parlamentə daha çox cəlb etmək və gətirmək niyyətindədir.

 Parlament uğrunda mübarizədə Əhmədinejadın Rəhbərə qalib gələcəyinə inanmaq çətindir. İlk növbədə, ona görə ki, deputatların namizədliyi birbaşa Xameneyinin nəzarəti altında olan Konstitusiya Mühafizəçiləri Şurası (KMŞ) tərəfindən təsdiq edilir. Xameneyi ilə yaşanan münaqişənin fonunda, çətin ki Şura üzvləri Əhmədinejadın tərəfdarlarını parlamentə buraxmağa razılıq versinlər.

 İkincisi və ən başlıcası, Xameneyi özü aydın şəkildə başa düşür ki, ölkəni idarə vasitəsi olan parlament kimi mühüm bir orqanı itirməsi onun üçün nə ilə nəticələnə bilər. Bundan əlavə, Rəhbər, öz oyununu quran Əhmədinejadın tabeliyindən çıxdığına görə ölkə cəmiyyətinin artan narazılığından və eləcə də müxalifətin güclənməsindən qorxuya düşüb. Məhz buna görə, o, Konstitusiyanın qaydalarından yan keçərək, özünün onsuz da Məclisdə güclü olan mövqeyini İİMK üzvlərinin hesabına qüvvətləndirməyi qərara alıb. Bu gün Məclisdəki 290 deputatdan 240 nəfəri Xameneyinin tərəfdarıdır.

 Lakin bu qorxuya düşən Rəhbər üçün kifayət etmir. Göründüyü kimi, Məclisin növbəti çağırışı zamanı deputatların əksəriyyəti SEPAH-ın keçmiş üzvlərindən ibarət olacaq. Məhz belə bir halda, yəqin ki parlamentdə nəhayət ki, hələ də Rəhbərin nə vaxtdır gündəmə gətirmədiyi prezidentin impiçmenti (cürm elanı, ittiham) prosedurunun (sürəc) həyata keçirilməsi üçün əlverişli imkan yaranacaq.

 Yox, əgər bu baş verməsə belə, Əhmədinejadın prezidentliyinin son ili elə də asan olmayacaq, çünki parlament Nazirlər Kabinetinin bütün fəaliyyətini donduracaq. Belə bir halda Əhmədinejadın öz kobud davranışı ilə təhqir etdiyi Xameneyidən hamının gözü qarşısında üzr istəməkdən başqa çıxış yolu qalmayacaq.

R. Məmməd

Gün.Az