GünAz TV: İran hakimiyyət bölgədə güc mərkəzinə çevrilmək üçün ideyalar irəli sürür. Bir müddət öncə ölkə rəsmiləri Avropa Birliyinə oxşar Asiya dövlətləri birliyini yaradılması ideyasını irəli sürmüşdü.

Bu ideyanın gerçəkləşməsinin mümkünsüzlüyünü təsdiqləyən çox saylı dəlillər var. Yaradılmış Afrika dövlətləri birliyinin və başqa bu sayaq qurumların faydasız olduğunun tarixi çoxdan sübuta yetirib.

İyulun (July) 18-də Tehranda İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının (EKO - İƏT) standartlaşdırma və patentləşdirmə (səbt etmə) üzrə konfransı keçiriləcək.

Üçgünlük bu toplatında məsələyə dair mütəxəssislər məhsulların sertifikatlaşdırılması (quvahinamə əldə edilməsi), sınaqdan çıxarılıması ilə yanaşı,texniki nəzarət, habelə sertifikatlaşdırmanın idarəetmə  sistemini müzakirə edəcək.

Quruma üzv hər ölkədə 3 mütəxəssis tədbirə qatılacaq. Xatırladaq ki, İƏT-ə üzv dövlətlər bunlardır: Azərbaycan, Qazaxıstan,Qırğızıstan, Türkiyə, Türkmənistan, Özbəkistan, Əfqanıtan,Tacikistan, İran və Pakistan.

Məqsədimiz heç də bu qurumun fəaliyyətini dəyərləndirmək deyil. Sadəcə, olaraq Tehran bu təşkilatda da müəyyən mənada lider rolunu oynamağa çalışır.

Ölkənin xarici işlər naziri Ələkbər Salehi bir müdət öncə bildirmişdi ki, İƏT-i «əsas layihələr»də «başlıca danışıqlar» mərkəzinə çevirməyi təklif edib. Onun sözlərinə görə, qurum iri iqtisadi layihələrə başlamalı,üzv ölkələrin hər biri belə proqramların gerçəkləşirilməsinə öz töhvəsini verməldir.

«2009-cu ildə İƏT-ə üzv dövlətlərin başqa ölkələrlə ticarət dövriyyəsi 613 milyard dollar olmuşdusa, üzv ölkələrin biri-biri ilə ticarət dövriyyəsi bunun 7 faizi təşkil edib. Halbuki 2011-ci ildə bunu 20 faizə çatdırmaq olar»-deyə, iranlı diplomat söyləyib.

Qurumun Planşadırma şuruasının toplantısında çıxışı zamanı Ə.Salehi ortaq sərmayələrin genişləndirilməsi, bank əməliyyatlarının və maliyyə sahəsinin inkişafı üçüq daha rasional (məntiqi) maliyyə layihələrinin, o cümlədən klirinq sisteminin gerçəkləşdirilməsinin vacibliyin də vurğulayıb:«İƏT bölgəsi dünya iqtisadiyyatının ürəyidir. Odur ki, üzvlər daha konstruktiv () yararlı fəaliyyət göstərs, o zaman təşkilatı parlaq gələcək gözləyir».

Bu çıxışdan da göründüyü kimi Tehran rəsmisinin irəli sürdüyü təkilfərin hər biri daha çox İranın üzləşdiyi beynəlxalq sanksiyalardan (təhrimlərdən) doğan çətinliklə bağlıdır. Ona görə də bu çıxışdan belə qənaətə gəlmək olar ki, İslam Respublikası (Cümhuriyyəti) İƏT-dən öz maraqlarının təmin olunması üçün yararlanmaq niyyətindədir. Məsələn, işğalçı kimi tanıdığı Ermənistan belə quruma üzv olmaq istəsə Tehran onu ikiəlli dəstəkləyəcək.Niyə? Çünki öz maraqlarını bu qurum vasitəsi ilə təmin edə bilər. Bu baxımdan İƏT-in mövcudluğu beynəlxalq münasibətlər fonunda üzv dövlətlərə elə ciddi xeyir gətirmir. Bu daha çox «danışb-dağlışan»-lara oxşayır.

Bir neçə ay öncə «əl-Minar» televiziya kanalının redaktoru (virayeşgər)  Xəzər əd-Dirani İranın Qumm şəhərində keçirilən «Din,KİV (Kütləvi İnformasiya Vasitələri)  və uşaqlar» forunmunda Kütləvi İnformasiya Vasitələrində (KİV) vahid dini proqramla çıxış etmək üçün İslam nəzəriyyəsinin hazırlanmasını təklif edib. «BÖlgə dövlətlərində baş verənlər KİV-in vacib və təhlükəli bir silah olduğunu təsdiqlədi.Bizim üzərimizə belə bir təsiredici və təhlükəli  silahla davranmaq məsuliyyəti düşüb»-deyə, redaktor söyləyib. 

Onun sözlərinə görə, Qərbin KİV-lə bağlı  hazırladağı proqramlar «bizim dinimizə və ənənəvi dəyərlərmizə uyğun gəlmir».

O, əlavə edib:«Elə buna görə də İslam ölkələri informasiya vasitələri birliyinin katibliy yanında ixtisaslaşdırılmış bir komitə yaradılmalıdır. Ora islam mütəxəssislərini, bu sahənin pisxoloqlarını (rəvanşünaslarını), islam cəmiyyətlərini, özəlliklə uşaqların tərbiyəsi ilə məşğul olanları dəvət etmək lazımdır».

Əgər Xəzər əd-Diranin dediklərinə diqqətlə yanaşaq görərik ki, burada da daha çox Tehranın və özünü bu sayaq aparan rejimlərin mənafeyi müdafiə olunur. «İslam dünyası üçün vahid informasiya» siyasətinin yürüdülməsində Tehran daha çox düşmən saydığı dövlətlərə (əsasən,İsrail və Amerika Birləşmiş Ştatları) qarşı öz təbliğatını aparmaq niyyətindədir.Bu baxımdan həmin ideyanın həyata keçməsində də İran ideoloqları mövcud rejimin mənafeyini güdməkdədirlər.

İranda tanınmış din xadimi ayətulla-üzma Hüseyn Nuri-Həmədani müsəlan dünyasında baş verən cinayətlərin araşdırılması məqsədi ilə xüsui beynəlxalq məhkəmənin yaradılmasını təklif edib. O, bu sözləri bir neçə ay öncə Bəhreynə getmək istəyənlər qarşısında çıxışı zamanı bildirib:«Haaqa məhkəməsi (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının beynəlxalq məhkəməsi) əl-Xəlifə (Bəhreyn şeyxi) sülaləsini dəstəkləyir. Halbuki bu məhkəmə onların Bəhreyn xalqına qarşı etdiyi cinayətləri araşdırmalıdır. Elə buna görə də müstəqil beynəlxalq məhkəmənin yaradılması vacibdir».

Bir sıra cinayətlərin araşdırılması üçün müstəqil məhkəmələrin yaradılması ideyası öz-özlüyündə bəlkə də normal fikridir. Amma bunu Tehran hakimiyyəti təmisilçilərinin dilindən eşitmək bir az ciddi görünmür. Çünki bu ölkədəki iqtidar üzvü olduğu təşkilatın, BMT-nin insan haqları ilə bağlı komisiyyasını (komisiyonunun) illər uzunudur İrana buraxmır.

Bir müddət öncə İran parlamientinin iki üzvü bildirmişdi ki, təmisil etdikləri qurumda islam respublikaları silahlı qüvvəlrinin yaradılması layihəsi müzakirə olunur və məsələyə yaxın zamanlarda müsəlman dövlətləri ilə danışıqlarda da baxılacaq.

Həmin layihəyə görə, yaranacaq bu ordu müsəlmanlar yaşayan ərazilərə hərbi hücumun qarşısını alacaq. İki islam dövləti biri-biri ilə müharibə edtdiyi halda, bu nəzəri ordu sülhməramlı rolunu oynayacaq.

Fikrimizi İranın keçmiş prezidenti Məhəmməd Xatəminin ölkə parlamenti azlıq fraksiyanın (fraksiyonunun) deputatları (millət vəkilləri) ilə görüşü zamanı dedikləri ilə yekunlaşdırmaq istərdik.O, görüşdə demişdi:«Biz narahatlıqla özümüzdən soruşmalıyıq : «Qurduğumuz bu dövlət quruluşuna islam hakimdirmi? Görəsən bizdəki islam necə islamdır?Bu islam insan və cəmiyyətin inkişafına uyğun olan insanın öz müqəddəratına hakim olmasını istəyən islamdır, yoxsa elə bir islamdır ki, bunların heç birini qəbul etmir?»

Dorudan İrandakı hakimiyyət nəyə qulluq edir?

Sədrəddin Soltan