GünAz TV: Sanksiyaların (təhrimlərin) yaradacağı problemlərdən qurtulmaq üçün Tehran çeşidli yollar arayır.

Məlum olduğu kimi ötən həftə dünyanın ən iri dəniz nəqiliyyatı şirkəti “Maersk line” İslam Respublikasının (Cümhuriyyətinin) bir neçə limanından (bəndərində) taxıl məhsullarını daşımağı  dayandırdığını bildirib. Şirkətin yaydığı bəyanatda o da vurğulanıb ki, bu sayaq məhsullar ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) İrana qarşı yeni sanksiyalar siyahısına düşüb.

Ona görə də yaxın günlərdə Asiya ölkələrindən idxal olunan taxıl, düyü və bananın İrana tədarük edilməyəcəyi gözlənilir.

Ötən gün İranın xarici işlər naziri Əli Salehi qazaxıstanlı həmkarı Erjan Kazıxanovla Qazaxıstan taxılının ölkəsinə qarışılıqlı mübadilə  şərt (SWAP) sistemi ilə tədarükünü müzakirə edib.

«İki ölkənin potensialı nəzər alaraq, biz yaxın günlərdə dövlətlərarasın ticarət dövriyyəsini 5 milyard dollar çatdırmağa çalışacağıq»-deyə, iranlı diplomat söyləyib.  O, qeyd edib ki, müzakirə zamanı neft və taxılın qarşılıqlı mübadiləsi, trazit sahəsində məkdaşlıqdan da danışıblar.

Ə.Salehinin sözəlinə görə, İran əvvəllər Qazaxıstandan taxıl alırdı, bundan sonra həmin sahədə bütünlükdə özünü təmin keçəcək.

Amma məsələ yalnız özünü taxılla təmin etmək yönündə çalışmaqla başa çatmır. Ölkədə istehsal olunan taxıl daxili bazarın təlabatını ödəmir. Ona görə də bu məhsulun idxalına ehtiyac yaranıb. Bu həmdə yeni limanların və vasitələrin axtarışı deməkdir.

Qazaxıstanla danışıqların da bununla bağlı oldduğu istisna edilmir.

«Qolos Rossiya»-nın məlumatına əsasən, Rusiyanın Kalmıkiya Respublikası Laqansk rayonunun (şəhərinin) icra başçısı Andrey Manciyev bildirib ki, İranın nhəftənin sonunda Ötən gün isə «Kave» («Kaveh Port and Marine Services Company») şirkəti ilə birlikdə Xəzərin Rusiyaya aid hissəsində, klamıkiya ərazisində  yeni dəniz limanı tikiləcək.

İcora başçısının sözlərinə görə, məsələyə dair anlaşma İran nümayəndə heyətinin Kalmıkiyaya səfəri zamanı imzalanacaq. A.Manciyevin başçılığı ilə nümayəndə heyəti «Kave»-nin rəhbərliyinin dəvəti əsasında  artıq İslam Respublikasında (Cümhuriyyəti) olub. Elə həmin səfər zamanı tərəflər limanla bağlı anlaşıblar.

Bundan başşqa İran üçün çox önəmli olan yerlərdən biri də Hörmüz boğazıdır. Çünki bu boğazdan həm də Tehran xam neftini ötürür. Ancaq İrana qarşı ehtimal olunan hərbi əməliyyatlar başlayacağı halda bu ərazinin də bağlanacağı və ya giriş-çıxışın azalacağı istisna edilmir.

Bunu ilk növbədə Tehranın edəcəyi gözlənilir. İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının («Sipah») komandanı Məhəmmədəli Cəfəri bildirib ki, ölkəsinə xaricdə hücum olunacağı təqdirdə Hörmüz boğazını «bağlamağa hazırdırlar».

Xatırladaq ki, Kəngər (Ərəb və ya İran) körfəzini Oman ökrfəzi və Hindi okeanı ilə biləşdirən Hörmüz boğazını bağlayacağı haqda Tehran hakimiyyəti dəfələrlə bəyanat verib. Orta hesabla eni 50 km olan bu su hövzəsindən dünya tranzit neftin 40 faizi daşınır.

Bir neçə gün öncə İran Hind okeanında (iqyanusunda) iki ballistik raketi sınaqdan çıxarıb. «Ulu Peyğəmbər-6» adı altıda keçirilən hərbi manevrin sonuncu mərhələsində «Xəlice-Fars» və «Tondar» adlı iki ballistik raketi Hörmüz əyalətinin Cask rayonu yaxınlığında okeanda sınaqdan keçirib.

İnqilab Keşikiçiləri Qvardiyasının («sipah») Aerokosmik qüvvələrinin komandanı general Əmirəli Hacızadə deyib ki, bu ilin fevralında Hind okeanında 1900 km-lik radiusluq iki ballistik raketin hədəfi vurma imkanlarını yoxlayıblar. Onun sözlərinə görə, bu qurğuları ABŞ-ın (Amerika Birləşmiş Ştatları) «casus təyyarələri ultra modern sistemlərlə tapa bilmir».Bu isə 200 min km-lik radiusda yerləşən həfədi vurma bilir.

Hacızadə xatırladıb ki, raket buraxılan ərazidə Amerikanın hərbi kəşfiyyatçı-təyyarələri fəaliyyət göstərir, ancaq onlar da bu raketi «tuta bilməyib».

Bir yandan sanksiyaların güclənməsi, o biri yandan hakimiyyətin bu sayaq davarınışı həm İranda, həm də bölgədə mövcud durumun daha da gərginləşəcəyini ehtimal etməyə əsas verir. Ölkə rəhbərliyi yeni-yeni silah növləri dünyaya nümayiş etdirməklə hərbi güc göstərirsə, yuxardıa bəhs etdiyimiz liman layihələrinə sərmayə qoymaqla sanksiyaların yaratdığı çətinlikləri aşmaq qair olduğunu beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırır.

Sədrəddin Soltan