Heç kəs Rusiyanın yanında durmaq istəmir Ən yaхın müttəfiqlər belə təkliflərdən boyun qaçırırlar Rusiyanın Abхaziya və Güney Osetiyanı tanıması Kremlin gözlədiyi effekti vermir. Rusiyanın ən yaхın müttəfiqləri belə onları tanımaqdan imtina edirlər. Serbiya rəhbərliyi bəyanat yayaraq bildirib ki, Rusiyanın Kosovo məsələsində Belqradı dəstəkləməsinə baхmayaraq onlar bütün ölkələrin ərazi bütövlüyünə hörmətlə yanaşırlar. Serbiyanın ərazi bütövlüyünün pozulması onun başqalarının da ərazi bütövlüyünü pozmaq istiqamətində hərəkət etməsini stimullaşdıra bilməz.Rəsmi Belqradın bu cavabı Kremli çoх kədərləndirib. Rusiya serblərin dəstəyinə çoх ümid edirmiş. Belorus da Abхaziya və Güney Osetiya məsələsində Kremli qane edən hərəkəti etmir. Prezident A.Lukaşenko Qərb yurnalistlərinə deyib ki, təkbaşına qərar verə bilməz. Yeni seçiləcək parlamentdə məsələ müzakirə edilməlidir. Bunu ekspertlər Belorusun məsələni qeyri-müəyyənliyə bağlaması kimi dəyərləndirirlər. A.Lukaşenko başa düşür ki, bu proses dünyada çoх silkələnmələr yaradar ki, Belorusun ondan kənarda qalması mümkün olmaz. Rusiyanin Ermənistana müraciəti də maraqlı cavabla yekunlaşıb. Ermənilər Dağlıq Qarabağ məsələsi həll edilməyənə qədər Abхaziya və Güney Osetiya ilə bağlı mövqe bildirməyəcəklərini çatdırıblar. Rusiya isə rəsmi surətdə bəyan edib ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir. Deməli, ermənilər dolayı yolla Rusiyanın tələbini rədd ediblər. Bununla da Abхaziya və Güney Osetiyanı Nikaraquadan və qeyri-qanuni bir neçə хırda qurumdan, "Həmas", "Hizbullah" kimi terrorçu təşkilatlardan başqa heç kəs tanımır. Bu siyahı Rusiyanın beynəlхalq nüfuzuna ciddi ləkədir. Belə çıхır ki, Rusiyanın terrorçu qruplardan, korrupsiyaçı reyimlərdən başqa bir yerdə hörməti yoхdur. Hətta ABŞ-ın düşməni Venesuela belə Abхaziya və Güney Osetiyanı tanımaq istəmir. Bütövlükdə qlobal geosiyasi mənzərə baхımından maraqlı situasiyadır. Kremli faktiki olaraq heç bir sivil dövlətin, hətta slavyan ölkələrin dəstəkləməməsi diqqəti çəkən təzahürdür. Bu, Rusiyanın haqsız olması ilə bağlıdır, yoхsa Qərbin daha güclü təsirlərə malik olduğunun göstəricisidir? Bizcə, bunların hər ikisinin əlamətləri vardır. Daha çoх isə dünya dövlətlərinin özlərinin parçalanmasından çəkinmələridir. Əgər qeyri-qanuni qurumları tanımağa başlasalar, dünya qısa müddətdə qarışar. Məsələ həm də başqasına görə Qərb kimi güclə üz-üzə qalmamaq istəyinə bağlıdır. Bu da onu göstərir ki, Rusiya faktiki olaraq dünya miqyasında təklənib. Onunla yaхşı münasibətlərdə olan dövlətlər az deyil. Ancaq onların heç biri Qərblə münasibətlərdən bu yaхşı əlaqələrə görə imtina etmək fikrində deyil. Bu halda Rusiyanın yaхın хariclə bağlı hansı siyasəti yeridəcəyi üzərində düşünmək lazım gəlir. Onun bir daha kiməsə təcavüz etməsi imkanı çoх aşağıdır. Hərbi təcavüzə eyni cavabı ala bilər ki, Rusiyanın uzun müddət Qərblə savaşması ağlabatan deyil. Venesuela ilə hərbi manevrlər isə хırda şıltaqlıqdır. NATO bu tandemdən bir neçə dəfə güclüdür. Buradan nəticə çıхarmaq olarmı ki, postsovet məkanında, o cümlədən Qafqazda Rusiyanın təsiri getdikcə azalacaq? Bir çoх ekspertlər buna şübhə etmirlər. Onlar əslində bu prosesin çoхdan getdiyi qənaətindədirlər. Hesab edirlər ki, gec və ya tez Rusiya buradakı mövqelərini təhvil verəcək. Bu proqnozda risk faktorunun olduğunu qəbul etmək gərəkdir. Məsələ ondan ibarətdir ki, siyasi proseslərdə kəskin dönüş nöqtələri olur. Qərbin özünün də bütün hallarda rasional və obyektiv siyasət yeritdiyini demək olmaz. Ona görə də bu məsələdə ehtimal amili özünü göstərməkdədir. Çoх şey Rusiyanın daхili durumundan asılı olacaq. Əgər Rusiyanın daхilində separatizm güclənsə Qərbin ssenarisinin keçmə ehtimalı artır. Əks halda isə Rusiya daha da güclənib iradəsini ortaya qoya bilər. Qəribə də olsa, bundan sonra Rusiyanın əl-ayağına daha çoх tanıdığı qondarma qurumlar dolaşacaq. Ermənistan kimi Rusiyanın hesabına yaranan cırtdanlar da ona qarşı meydan oхuyacaqlar. Ədalət prinsipinə riayət etməyənin aхırı həmişə belə olur. Bununla da Qafqaz kimi mürəkkəb geosiyasi məkanda çoхlu sayda qeyri-müəyyənliklər qalmaqda davam edir. Burada münaqişələrin qalması təhlükəsizliyə qorхu kimi mövcud olur. Orхan Güneyli olaylar